Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-48)

Η διαδικασία Brexit

Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-48)

 

*Τζαν Ατζούν

 

Στο δημοψήφισμα του Ιουνίου του 2016 οι Βρετανοί αποφάσισαν η χώρα τους να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μετά την απόφαση για έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ, η βρετανική κυβέρνηση διεξήγαγε συνομιλίες με την ΕΕ και τα υπόλοιπα 27 κράτη μέλη. Στο τέλος της διαδικασίας κατά την οποία παραιτήθηκαν αρκετοί Βρετανοί υπουργοί, επιτεύχθηκε μια συμφωνία 600 σελίδων για την έξοδο μεταξύ της Βρετανίας και της ΕΕ. Το κείμενο της συμφωνίας που επιτεύχθηκε μεταξύ των πλευρών στις 25 Νοεμβρίου πρέπει να εγκριθεί από τη βρετανική βουλή στις 11 Δεκεμβρίου. Πολλοί βουλευτές έχουν ανακοινώσει ότι δεν υιοθετούν και ότι θα καταψηφίσουν τη συμφωνία με αποτέλεσμα να παραμονεύει ο κίνδυνος να μην εγκριθεί στη βουλή.

Θα είναι σκληρό το Brexit σε περίπτωση που δεν υπογραφεί η συμφωνία από τα μέρη και δεν εγκριθεί στη βουλή η συμφωνία μέχρι την έξοδο από την ΕΕ. Το κείμενο της συμφωνίας που επιτεύχθηκε ανάμεσα στη βρετανική κυβέρνηση της Πρωθυπουργού Τερέζα Μέι και της ΕΕ ήταν ένα σημαντικό βήμα. Παρά το γεγονός ότι τα κράτη μέλη της εκφράζουν λύπη για την αποχώρηση της Βρετανίας, αναφέρθηκαν στην άνεση που τους προσφέρει η επίτευξη της συμφωνίας. Ειδικά για να αποφευχθεί η αποχώρηση και άλλων κρατών, φαίνεται ότι αποδίδεται μεγάλη προσοχή στη στέρηση των άνευ ανταλλάγματος πλεονεκτημάτων που παράσχει η ΕΕ. Η ευρωπαϊκή χώρα που αντιτάχθηκε για μεγάλο διάστημα στη συμφωνία για το Brexit ήταν η Ισπανία. Η θέση του Γιβραλτάρ στα νότια της Ισπανίας ήταν η αφορμή για την απειλή βέτο εκ μέρους της Μαδρίτης. Το Γιβραλτάρ ανήκει στη Βρετανία από το 1713 αλλά η ισπανική κυβέρνηση εξακολουθεί να το διεκδικεί. Οι συνοριακές διελεύσεις που είναι ένα από τα σημεία της συμφωνίας για το Brexit θα επηρεάσουν την Ισπανία στο Γιβραλτάρ. Γι’ αυτό το λόγο η ισπανική κυβέρνηση εξέφρασε τις αντιρρήσεις της στους εκπροσώπους της ΕΕ και αποφάσισε να μην χρησιμοποιήσει το δικαίωμα βέτο μετά τις εγγυήσεις που ζητούσε για το Γιβραλτάρ.

Ένα άλλο σύνορο που θα δημιουργηθεί στη ξηρά μετά την αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ είναι αυτή μεταξύ Ιρλανδίας και Βόρειας Ιρλανδίας. Οι πλευρές που δεν θέλουν ένα σκληρό σύνορο μεταξύ των δυο περιοχών, αποφάσισαν να εφαρμόσουν μια μεταβατική περίοδο και να βρουν μια ειδική λύση για την Ιρλανδία. Στο πλαίσιο αυτό, κατά τη μεταβατική περίοδο η Βρετανία θα παραμείνει στην τελωνειακή ένωση χωρίς όμως δικαίωμα λόγου στην ΕΕ.

Αν και η συμφωνία Brexit ανάμεσα στη Βρετανία και την ΕΕ διατρέχει τον κίνδυνο να μην περάσει από τη βρετανική βουλή, είναι μια πρωτιά από πολλές απόψεις. Η συμφωνία Brexit που είναι μοναδική μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα όχι μόνο για τη Βρετανία και την ΕΕ αλλά ταυτόχρονα για τα κράτη που δεν είναι μέλη ή δεν μπορούν να γίνουν μέλη της ΕΕ. Υπό αυτήν την έννοια, σε περίπτωση που οδηγηθούν σε αδιέξοδο οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας και των βαλκανικών χωρών μπορεί να δημιουργηθεί μια διαφορετική εταιρική σχέση και να αποτελέσει παράδειγμα η συμφωνία που επιτεύχθηκε ανάμεσα στη Βρετανία και την ΕΕ. 

Από την άλλη η αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ θα έχει επιπτώσεις από πολλές γεωστρατηγικές απόψεις. Η ΕΕ, η οποία χάνει μια σημαντική χώρα όπως η Βρετανία, θα βρεθεί σε ασθενέστερη θέση από πριν απέναντι στη Μόσχα που διεξάγει έναν αγώνα εναντίον της για να επεκτείνει τη ρωσική σφαίρας επιρροής στην ανατολική Ευρώπη. Η αποχώρηση της Βρετανίας που διαθέτει έναν από τους ισχυρότερους στρατούς σε μια περίοδο που συζητείται η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Στρατού, θα ενισχύσει τις ανησυχίες και τις υποψίες για κάτι τέτοιο. Από την άλλη η έξοδος της Βρετανίας από την ΕΕ μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες δυνάμεων και συμμαχιών στην Ευρώπη. Η ΕΕ που συνορεύει με τη Ρωσία, την Αφρική και την Τουρκία, θα αποκτήσει μια νέα γείτονα στα βόρεια της, τη Βρετανία.

*O Τζαν Ατζούν είναι ερευνητής*αρθρογράφος του Ιδρύματος Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA)



ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ