Ανάλυση Επικαιρότητας (36-2018)

Νέα περίοδος ανάμεσα στην Τουρκία και τη Ρωσία

Ανάλυση Επικαιρότητας (36-2018)

*του Τζαν Ατζούν

Οι διμερείς σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της Ρωσίας οι οποίες χάλασαν μετά από την κρίση με το αεροσκάφος που προέκυψε το 2015 αποκαταστήθηκαν πάλι. Οι σχέσεις που εξαμολύνθηκαν βελτιώθηκαν με μεγάλη ταχύτητα και παρουσίασαν σημαντική ανάπτυξη στους τομείς της πολιτικής, της διπλωματίας και της οικονομίας. Στην ραγδαία ανάπτυξη των ρωσο-τουρκικών σχέσεων αποτέλεσαν σημαντικοί παράγοντες, η προσωπική σχέση μεταξύ των ηγετών των δυο χωρών, οι συνεργασίες που βασίζονται στα κοινά συμφέροντα καθώς και η ενόχληση από την προσέγγιση της Αμερικής τον τελευταίο καιρό. Αν και η συνεργασία μεταξύ των δυο χωρών έχει αναπτυχθεί σε πολλά πεδία συνεχίζονται οι διαφορές απόψεων σε πολλούς άλλους τομείς. 

Ο Πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν αφού σημείωσε πως οι σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της Ρωσίας αναπτύσσονται ραγδαία ανέφερε, «οι σχέσεις μας με την Τουρκία εμβαθύνονται και εμπλουτίζονται με νέα περιεχόμενα». Τα λόγια αυτά στην ουσία περιγράφουν και την ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ της Τουρκία και της Ρωσίας. Η ανάπτυξη κυρίως των σχέσεων στους τομείς της ενέργειας και της οικονομίας έχουν πολύ μεγάλη σημασία από την άποψη των δυο χωρών. Οι εξής δηλώσεις του πρώην υπουργού Οικονομικών της Ρωσίας Ζαντόρνοφ, «Με την Τουρκία διαθέτουμε σημαντικούς οικονομικούς δεσμούς. Η Τουρκία βρίσκεται μεταξύ 10 μεγαλύτερων εμπορικών συνέταιρων της Ρωσίας» είναι σημαντικές από την άποψη αυτή. Εξάλλου σύμφωνα με τα στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τελωνειακής Υπηρεσίας της Ρωσίας(F TS), στους πρώτους 6 μήνες του τρέχοντος έτους η Τουρκία αυξάνοντας τον όγκο των εμπορικών της συναλλαγών κατά 37%, στα 13,3 δισεκατομμύρια δολάρια αναδείχθηκε στον 4ο μεγαλύτερο εμπορικό συνεταίρο της Ρωσίας. Επίσης η έλευση των Ρώσων τουριστών στην Τουρκία έχει πολύ μεγάλη σημασία από την άποψη των διμερών σχέσεων. Εξάλλου ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου ο οποίος εξέφρασε την ικανοποίηση τους από την ραγδαία αύξηση του αριθμού των τουριστών που έρχονται από τη Ρωσία, επισήμανε πως φέτος θα χαρούν να φιλοξενήσουν στην Τουρκία 6 εκατομμύρια Ρώσους τουρίστες. Στον τομέα της ενέργειας υπάρχουν σημαντικά σχέδια που διεξάγουν μαζί οι δυο χώρες όπως ο Πυρηνικός Σταθμός του Άκκουγιου και το Τουρκικό Ρεύμα. Ο Πυρηνικός Σταθμός του Άκκουγιου θα καλύψει το 10% της ενεργειακής ανάγκης της Τουρκίας και έχει στρατηγική σημασία καθώς θέτει υπό εγγύηση την ενεργειακή ανάγκη της αναπτυσσόμενης τουρκικής οικονομίας. Επίσης και το σχέδιο Τουρκικό Ρεύμα καλύπτει μια σημαντική ενεργειακή ανάγκη της Τουρκίας και την θέτει υπό εγγύηση. Το σχέδιο Τουρκικό Ρεύμα στη δεύτερη φάση σχεδιάζεται να επεκταθεί προς τις βαλκανικές χώρες. Με τον τρόπο αυτό θα γίνει ένα σημαντικό βήμα και στο στρατηγικό σχέδιο της Τουρκία να αποτελέσει ενεργειακό διάδρομο.  Εκτός από την ενεργειακή και την οικονομική συνεργασία αυξάνεται και η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ της Ρωσίας και της Τουρκίας. Η Τουρκία αγοράζει Αντιαεροπορικά Συστήματα S-400 από τη Ρωσία και το γεγονός ότι η παράδοση αυτών θα γίνει σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα, το 2019 εμβαθύνουν τις σχέσεις. Σχετικά με αυτό, ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Διεθνής Συνεργασίας και Περιφερειακών Πολιτικών της ρωσικής κρατικής υπηρεσίας αμυντικής βιομηχανίας  Rosteh,  Βίκτορ Κλάντοφ είχε πει: «Μπορώ να πω σαφέστατα πως η συμφωνία για τα S-400 είναι ένα σημαντικό βήμα προκειμένου να ενισχύσουμε της στρατιωτική-τεχνική συνεργασία ανάμεσα στις χώρες μας. Δεν βλέπω κανένα εμπόδιο μπροστά από το να αναπτύξουμε την συνεργασία μας και στις διάφορες νέες βιομηχανίες». Από τις αναπτυσσόμενες σχέσεις μεταξύ της Ρωσίας και της Τουρκίας ενοχλούνται περισσότερα οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Λόγω της αγοράς των Αντιαεροπορικών Συστημάτων S-400, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι απειλούν τους Τούρκους αξιωματούχους με πάγωμα της παράδοσης των επιθετικών αεροσκαφών F-35 στο σχέδιο των οποίων είναι εταίρος και η Τουρκία. Είναι σημαντική η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου ότι τα S-400 δεν είναι μια επιλογή αλλά μια αναγκαιότητα για την Τουρκία. Οι νατοϊκές χώρες αρνούνται να πουλήσουν Αντιαεροπορικά Συστήματα στην Τουρκία παρά τα αιτήματα της χώρας. Επίσης, οι σχέσεις μεταξύ των δυο νατοϊκών συμμάχων έχουν ενταθεί εξαιτίας των κρίσεων με τη FETÖ, την PKK/YPG και τον Μπράνσον ανάμεσα στη Τουρκία και τις ΗΠΑ. Το γεγονός ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να επιβάλλει κυρώσεις σε βάρος της Τουρκίας επηρέασαν αρνητικά τις σχέσεις. Από αυτή την άποψη πρέπει να ερμηνευτούν και οι δηλώσεις που προέβη ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου στη Μόσχα «η σχέση μεταξύ της Ρωσίας και της Τουρκίας συνεχίζει να κάνει ορισμένους να ζηλέψουν». Αλλά να και οι σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της Ρωσίας αναπτύσσονται θετικά, συνεχίζονται και οι σημαντικές διαφορές απόψεων μεταξύ των δυο χωρών. Κυρίως σε ό,τι αφορά το Συριακό αν και η Τουρκία και η Ρωσία κινούνται από κοινού στην διαδικασία της Αστάνα βρίσκονται σε αντίθετες θέσεις από άποψη της προσέγγισης. Σε περίπτωση που η Ρωσία επιτρέψει και στηρίξει την επίθεση του καθεστώτος κατά του Ιντλίμπ, η Τουρκία θα ζήσει μια σοβαρή προσφυγική κρίση και οι διμερείς σχέσεις θα πληγούν. Με παρόμοιο τρόπο η Τουρκία αντιτίθεται στην προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία και τις πολιτικές που ασκεί κατά των Κριμαίων Τούρκων. Εν τω μεταξύ αναπτύσσεται η συνεργασία μεταξύ της Τουρκίας και της Ουκρανίας σε πολλούς τομείς όπως η αμυντική βιομηχανία.  Η Τουρκία δεν υποστηρίζει τις πολιτικές της Ρωσίας σε ό,τι αφορά την Ουκρανία. Τέλος όσο και να αναπτυχθούν οι σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της Ρωσίας η Τουρκία είναι μια χώρα του ΝΑΤΟ.

 

*O Τζαν Ατζούν είναι ερευνητής αρθρογράφος - Ίδρυμα Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA)

     


Λέξεις-κλειδιά: Ανάλυση Επικαιρότητας

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ