Ανάλυση Επικαιρότητας (33-2018)

Ιράν: Η χώρα που βρίσκεται στο στόχαστρο

Ανάλυση Επικαιρότητας (33-2018)

*του Τζαν Ατζούν

    Το εμπάργκο που επέβαλλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής λόγω του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν κατά την περίοδο του Αχμεντινετζάντ, έβλαψαν πολύ την ιρανική οικονομία. Στο σημείο αυτό ο Χασάν Ροχανί ο οποίος εξελέγη το 2013 και θεωρούνταν μετριοπαθής-μεταρρυθμιστής, υπόσχονταν πολλά για τον ιρανικό λαό. Σαν αποτέλεσμα των πυρηνικών συνομιλιών που πραγματοποιήθηκαν με τις χώρες P5+1 κατά την περίοδο του Ροχανί, σε αντάλλαγμα με τον περιορισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων του Ιράν και το άνοιγμα τους σε επιτήρηση αποφασίστηκε η ελάφρυνση των εμπάργκο που επιβάλλονταν σε βάρος της χώρας. Η συμφωνία που υπογράφηκε υπό των Ηνωμένων Εθνών είχε γίνει πηγή ελπίδας για τον ιρανικό λαό και την ιρανική οικονομία. Αν και το γεγονός αυτό πραγματοποίησε ένα σύντομο άλμα στην ιρανική οικονομία, μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ ως Πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκίνησαν εκ νέου σκληρές αντιπαραθέσεις με το Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής στις 8 Μάιου 2018 ανακοίνωσαν πως αποχωρούν μονόπλευρα από τη συγκεκριμένη συμφωνία.

Μόλις οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ανακοίνωσαν πως θα αποχωρήσουν από την συμφωνία που επιτεύχθηκε με το Ιράν, η οικονομία της χώρας επηρεάστηκε αρνητικά από το γεγονός αυτό. Αν και το ιρανικό κράτος σταθεροποίησε επίσημα τη συναλλαγματική ισοτιμία του δολαρίου στα 42 χιλιάδες ριάλ, στην ελεύθερη αγορά το αμερικανικό δολάριο σημείωσε μεγάλη αύξηση. Η υποτίμηση του ιρανικού ριάλ έναντι του συναλλάγματος, που ξεκίνησε τον Ιανουάριο, σήμερα έφτασε στα εκατόν πενήντα τοις εκατό στην ελεύθερη αγορά. Το ένα αμερικανικό δολάριο το οποίο τον Ιανουάριο του 2018 ήταν περίπου 44 χιλιάδες ριάλ τον τελευταίο καιρό ξεπέρασε το ύψος των 110 χιλιάδων ριάλ. Οι μεγάλες αναταραχές στην ιρανική οικονομία πριν οι ΗΠΑ θέσουν εκ νέου σε ισχύ τις κυρώσεις σε βάρος του Ιράν ρίχνουν φως και στην κατάσταση της χώρας μετά την επιβολή του εμπάργκο. Μπορεί να ειπωθεί πως ο σκοπός των κυρώσεων που έβαλε σε ισχύ ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σε βάρος του Ιράν, ήταν περισσότερα να σταματήσει την επεκτατική πολιτική του Ιράν στη Μέση Ανατολή και να περιορίσει τη χώρα στην περιοχή παρά να αλλάξει το καθεστώς στο Ιράν. Εξάλλου οι χώρες του Κόλπου και το Ισραήλ δεν κρύβουν πως ενοχλούνται από την επεκτατική πολιτική του Ιράν στην περιοχή και πως θέλουν να περιορίσουν το Ιράν με τη βοήθεια των ΗΠΑ.  Ο σκοπός είναι να δοθεί πλήγμα στο Ιράν μέσω των εμπάργκο, να μειωθούν τα δάνεια και οι πόροι που στέλνει στα στοιχεία που το εκπροσωπούν στην περιοχή και με τον τρόπο αυτό να περιοριστεί το Ιράν.

Με τις κυρώσεις που επιβάλλουν οι ΗΠΑ σε βάρος του Ιράν στοχεύετε επίσης να εμποδιστεί η χώρα να κάνει εμπόριο με αμερικανικό δολάριο, με χρυσό και άλλα πολύτιμα μέταλλα. Επίσης στο πλαίσιο των κυρώσεων το Ιράν δεν θα μπορέσει να αγοράσει αεροσκάφη και εξαρτήματα αεροσκαφών. Στο στόχαστρο των κυρώσεων που επιβάλλονται υπάρχει και ο τομέας αυτοκινητοβιομηχανίας στο Ιράν. Μεταξύ των εταιριών που σταμάτησαν τις επενδύσεις τους στο Ιράν μετά από τις απειλές των ΗΠΑ για κυρώσεις, συγκαταλέγεται και η Daimler. Ενώ η εταιρία σχεδίαζε να επεκτείνει τις επενδύσεις της στο Ιράν και να παράγει φορτηγά στη χώρα, τα σχέδια του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλλει κυρώσεις σε βάρος του Ιράν, έκαναν την εταιρία να αναθεωρήσει τα σχέδια της σχετικά με το Ιράν. Στο μήνυμα που εξέδωσε ο Τραμπ μέσω Twitter διευκρίνισε πως οι εταιρίες οι οποίες κάνουν εμπόριο με το Ιράν παρά τις κυρώσεις δεν θα μπορέσουν να κάνουν εμπόριο με τις ΗΠΑ.

Αλλά παρά τις σκληρές δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης τάσσονται κατά των εμπάργκο. Για παράδειγμα ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Χάικο Μάας στις δηλώσεις που προέβη υποσχέθηκε να δώσει στήριξη στις ευρωπαϊκές εταιρίες οι οποίες δραστηριοποιούνται στο Ιράν. Αφού σημείωσε πως καταβάλλουν προσπάθεια ώστε να παραμείνει δυνατή η μεταφορά χρημάτων στο εμπόριο με το Ιράν, ο Μάας είπε πως αντιμετωπίζουν με λύπη τις κυρώσεις που επιβάλλουν οι ΗΠΑ κατά του Ιράν.  

Αν και ο Χάικο Μάας επισήμανε πως οι εμπορικές σχέσεις με το Ιράν δεν βασίζονται στο κέρδος και πως σκέφτονται τους ανθρώπους στο Ιράν, είναι γνωστό ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να αποκτήσει μεγάλο κέρδος από το εμπόριο με το Ιράν και πως θέλει να μειώσει την εξάρτηση της από τη Ρωσία αγοράζοντας πετρέλαιο και αέριο από το Ιράν. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ ακύρωσαν την συμφωνία με το Ιράν αψηφώντας τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες μπορεί να μετατραπεί σε μια σημαντική αντιπαράθεση μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ.

Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ τον τελευταίο καιρό αύξησαν τις αποφάσεις εμπάργκο δείχνει την αλλαγή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Οι ΗΠΑ οι οποίες απειλούν την Τουρκία με κυρώσεις εξαιτίας της υπόθεσης Μπράνσον, επιβάλλουν κυρώσεις και κατά της Ρωσίας. Άλλωστε και οι τελωνειακοί δασμοί που άρχισε να επιβάλλει η Αμερική κατά της Κίνας πρέπει να ερμηνευτούν στο πλαίσιο αυτό.  Μπορεί να προβλεφθεί ότι αν και η πολιτική των κυρώσεων και εμπάργκο των ΗΠΑ, οι οποίες απείλησαν όλο τον κόσμο από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με το Παλαιστινιακό, βραχυπρόθεσμα θα έχουν θετικά αποτελέσματα για τη χώρα, αλλά μακροπρόθεσμα οι ΗΠΑ θα απομονωθούν.  

 

*O Τζαν Ατζούν είναι ερευνητής αρθρογράφος - Ίδρυμα Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA).

 


Λέξεις-κλειδιά: Ιράν

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ