Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-35)

Ο Γόρδιος Δεσμός του Ιντλίμπ

Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-35)

*του Τζαν Ατζούν

     Η περιοχή του Ιντλίμπ έχει μεταμορφωθεί στον τελευταίο προπύργιο των αντιπολιτευόμενων στην συριακή κρίση που συνεχίζεται από το 2011. Εκτός από το Ιντλίμπ, η περιοχή που καλύπτει, το Δυτικό και Νότιο Χαλέπι στην περιφέρεια του, τη Βόρεια Χάμα, τη Βόρεια Λαττάκεια και η περιφέρεια των Όρων Τουρκμέν, είναι η τελευταία περιοχή που έχει παραμείνει στα χέρια των αντιπολιτευόμενων που μάχονται κατά του καθεστώτος Άσαντ. Το γεγονός ότι οι αντιπολιτευόμενοι έχουν χάσει τις περιοχές όπως Χαλέπι, Ανατολική Γκούτα, Ντεράα, Κουνέιτρα και Βόρεια Χομς καθιστά από πιο σημαντική την παρουσία των αντιπολιτευόμενων στο Ιντλίμπ. Το Ιντλίμπ, ο πληθυσμός του οποίου βάσει της διαδικασίας Αστάνα έφτασε περίπου στα 3 εκατομμύρια συμπεριλήφθηκε στην περιοχή μη διαμάχης. Τα δώδεκα παρατηρητήρια που κατασκεύασε η Τουρκία βάσει της συμφωνίας της Αστάνα που επιτεύχθηκε με τη Ρωσία και το Ιράν έχουν μεγάλη σημασία από την άποψη του πεπρωμένου της περιοχής.

Οι αντιπολιτευόμενοι στην περιοχή του Ιντλίμπ συγκρούονται μεταξύ τους κατά διαστήματα. Εκτός από τον ιδεολογικό διαμελισμό έχουν παρασυρθεί και στην πάλη για την εξουσία. Βάσει των τελευταίων εξελίξεων στην περιοχή, είναι δυνατό να κάνουμε λόγο για δυο βασικές παρατάξεις, υπό την αιγίδα της Χαγιάτ Αλ Ταχρίρ και του Εθνικού Μετώπου Απελευθέρωσης. Ενώ η Χαγιάτ Αλ Ταχρίρ χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική οργάνωση από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, το Εθνικό Μέτωπο Απελευθέρωσης υποστηρίζεται από την Τουρκία. Η Χαγιάτ Αλ Ταχρίρ έμεινε εκτός της διαδικασίας Αστάνα αλλά το Εθνικό Μέτωπο Απελευθέρωσης είναι κομμάτι της διαδικασίας.    

Υπάρχουν και ριζοσπαστικές ομάδες, τις οποίες το καθεστώς και οι σύμμαχοι αυτού προβάλλουν ως δικαιολογία για να επέμβουν στην περιοχή. Ενώ η Τουρκία με πολιτικούς ελιγμούς καταβάλλει προσπάθεια για την εξάλειψη των συγκεκριμένων ομάδων. Παρόλο που το Ιντλίμπ στο πλαίσιο της διαδικασίας Αστάνα έχει κηρυχτεί ως περιοχή μη διαμάχης, το καθεστώς και οι σύμμαχοι του έχουν αυξήσει τις δηλώσεις πως θα βάλουν στο στόχαστρο την περιοχή με άμεσο και περιεκτικό τρόπο. Μια πιθανή στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιντλίμπ διατρέχει μεγάλους κινδύνους από την άποψη της Τουρκίας. Στις δηλώσεις που προέβη ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για τη Συρία, Στέφαν ντε Μιστούρα τόνισε πως σε περίπτωση που επαναληφθεί στο Ιντλίμπ το σενάριο της Ανατολικής Γκούτα, η ανθρώπινη κατάσταση θα είναι έξι φορές χειρότερη από την Ανατολική Γκούτα. Η εξάλειψη των στοιχείων των αντιπολιτευόμενων στο Ιντλίμπ και την περιφέρεια του θα έχει σαν αποτέλεσμα μια κατάσταση που θα απειλήσει άμεσα τις περιοχές όπως Άφριν, Αζέζ, Αλ Μπαμπ, Τζεραμπλούς που βρίσκονται στο πεδίο επίδρασης της Τουρκίας.

Το υφιστάμενο στρατιωτικό δυναμικό του καθεστώτος σε ό,τι αφορά το Ιντλίμπ δείχνει πως μια περιεκτική επιχείρηση μπορεί να διοργανωθεί μόνο με την έγκριση και την συμμετοχή της Ρωσίας στην επιχείρηση. Οι υφιστάμενες θέσεις της Τουρκίας και της Ρωσίας στο πεδίο της Συρίας και οι σχέσεις των δυο χωρών μειώνουν την πιθανότητα η Μόσχα να κάνει ένα τέτοιο βήμα που θα απειλήσει άμεσα την Άνκαρα. Αλλά οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί που διοργανώνονται κατά της περιοχής, πλήττουν την εμπιστοσύνη στη συμφωνία που επιτεύχθηκε με την διαδικασία της Αστάνα και συμβάλλουν στην αστάθεια της περιοχής. Μπορεί να προβλέψουμε πως έναντι μιας πιθανής επιχείρησης στο Ιντλίμπ, θα δοκιμαστεί η αποτρεπτική ικανότητα των παρατηρητηρίων της Τουρκίας από το καθεστώς και τους φιλο-καθεστωτικούς πολιτοφύλακες. Άλλωστε η Τουρκία με τα δώδεκα παρατηρητήρια που δημιούργησε απέτρεψε να βρεθεί στο στόχαστρο η περιοχή από την ξηρά. Φαίνεται πως το στρατιωτικό δυναμικό του καθεστώτος να διοργανώσει μια περιεκτική επιχείρηση στο Ιντλίμπ είναι ανεπαρκές και στο πλαίσιο αυτό είναι τελείως εξαρτημένο κυρίως από τη Ρωσία και το Ιράν. Μπορεί να ειπωθεί ότι η απόφαση του καθεστώτος Άσαντ το οποίο βρίσκεται υπό τη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας, να επιτεθεί κατά του Ιντλίμπ δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς την έγκριση της Ρωσίας και του Ιράν. Φαίνεται πως η απόφαση επίθεση του καθεστώτος κατά του Ιντλίμπ μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο στη περίπτωση έγκρισης και περιεκτικής στήριξης της Ρωσίας. Η Τουρκία με τις διαβουλεύσεις που θα διεξάγει με τους Ρώσους σχετικά με το Ιντλίμπ καταβάλλει προσπάθεια να σώσει από μια ανθρώπινη κρίση την περιοχή όπου ζουν περίπου 3 εκατομμύρια άμαχοι.

Σε ό,τι αφορά τις αεροπορικές επιδρομές που εξαπολύονται κατά της περιοχής επειδή η Τουρκία δεν μπορεί να εμποδίσει κυριολεκτικά τις πολεμικές αεροπορίες της Ρωσίας και του καθεστώτος εντός του εναέριου χώρου της Συρίας, προσπαθεί να μειώσει όσο γίνεται τις αεροπορικές επιδρομές με διπλωματικές μεθόδους. Επίσης πρέπει να μειωθεί η παρουσία των ριζοσπαστικών οργανώσεων στο Ιντλίμπ έτσι ώστε η Ρωσία και το καθεστώς να στερηθούν από δικαιολογίες που προβάλλουν για να διοργανώσουν αεροπορικές επιδρομές κατά της περιοχής. Από την άποψη του τερματισμού των συγκρούσεων στη Συρία, της αποπεράτωσης της διαδικασίας της Αστάνα και της ανάδειξης μιας πολιτικής λύσης, έχει μεγάλη σημασία η Τουρκία να συγκεντρώσει κάτω από μια αιγίδα τους αντιπολιτευόμενους.  Αλλά είναι απαραίτητο επίσης το καθεστώς και οι σύμμαχοι του να τερματίσουν τις επιθετικές τους στάσεις και τις αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιντλίμπ. Παρατηρείται πως το καθεστώς επιθυμεί να εξαλείψει τους αντιπολιτευόμενους στο Ιντλίμπ και να καταστήσει τελείως αναποτελεσματική την συριακή αντιπολίτευση και τις επαναστατικές δυνάμεις. Τα βήματα που γίνονται για την σύνταξη του νέου συντάγματος και οι υπόλοιπες εργασίες που διεξάγονται στο πλαίσιο των διαδικασιών της Αστάνα και του Σότσι πρέπει να συνεχιστούν σαν ένας παράγοντας καταπίεσης πάνω στο καθεστώς. Ενώ η προστασία του Ιντλίμπ έχει εξαιρετική σημασία από την άποψη της Τουρκίας σε ένα ευρύ φάσμα από την προστασία από τις προσφυγικές ροές, μέχρι την επιρροή της στις περιοχές των Επιχειρήσεων Ασπίδα του Ευφράτη και Κλαδί Ελιάς, από τον αγώνα που διεξάγεται κατά του βραχίονα της PKK, στη Συρία, PYD/YPG μέχρι τον λόγο που έχει στις συνομιλίες που αφορούν τον μέλλον της Συρίας.

*O Τζαν Ατζούν είναι ερευνητής αρθρογράφος - Ίδρυμα Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA).

 


Λέξεις-κλειδιά: Ανάλυση Επικαιρότητας

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ