Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-34)

Η ένταση μεταξύ της Τουρκίας και των ΗΠΑ

Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-34)

*του Τζαν Ατζούν

  Η ένταση που βιώνεται μεταξύ της Τουρκίας και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής έχει και δομικές και συγκυριακές συνέπειες. Από δομική άποψη παρατηρείται το γεγονός ότι οι ΗΠΑ από το 1952, όποτε η Τουρκία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ προσπαθεί να συνάψει μια παθητική και ασύμμετρη σχέση με την Τουρκία. Αλλά οι ΗΠΑ δεν μπορούν να χωνέψουν το γεγονός ότι η Τουρκία κυρίως μετά από την κυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης άρχισε να ακολουθεί μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική και απόκτησε μια θέση στην οποία βάζει στο επίκεντρο τα συμφέροντα της Τουρκίας.  Ενώ από συγκυριακή άποψη, το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν εκδίδουν τον ηγέτη της  FETÖ, Φετχουλλάχ Γκιουλέν, δεν προχωρά στην έναρξη δικαστικής διαδικασίας και επιτρέπει στον Γκιουλέν να ζήσει ελεύθερα στη Πενσυλβανία είναι ένα από τα σημαντικά θέματα που εντείνουν τις διμερείς σχέσεις.  Επίσης το γεγονός ότι οι ΗΠΑ κινούνται από κοινού με τον βραχίονα της τρομοκρατικής οργάνωσης PKK, στη Συρία, την YPG, το γεγονός ότι την χαρακτηρίζουν ως τοπικό σύμμαχο, την εκπαιδεύουν και την εξοπλίζουν είναι απαράδεκτο από την άποψη της Τουρκίας. Εξάλλου το γεγονός ότι η τρομοκρατική οργάνωση PKK, εξαπλώθηκε σε αυτό το βαθμό στα νότια σύνορα της Τουρκίας και απόκτησε έδαφος συνιστά εθνική απειλή για την Τουρκία. Επιπρόσθετα με αυτές τις εντάσεις μεταξύ των δυο χωρών τον τελευταίο καιρό προέκυψε και η κρίση με τον Μπράνσον και τα F-35. Τα μέλη της Αμερικανικής Γερουσίας τον τελευταίο καιρό συζητούσαν σε βάρος της Τουρκίας την κράτηση του Μπράνσον στη φυλακή και την αγορά αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από τη Ρωσία. Η επιμονή των μελών της Γερουσίας για την απελευθέρωση του Μπράνσον,  επικρατούσε συνάμα και στο Λευκό Οίκο. Άλλωστε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στις συνομιλίες που πραγματοποίησε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Ρετζέπ Ταγγίπ Ερντογάν ζήτησε την απελευθέρωση του πάστορα Μπράνσον. Ο Αμερικανός Πρόεδρος είχε γράψει επίσης tweets που ζητούσαν την απελευθέρωση του Μπράνσον. Ο πάστορας Μπράνσον ο οποίος ζει στην Τουρκία, εκδικάζεται κατηγορούμενος για τη σχέση του με την FETÖ και την τρομοκρατική οργάνωση PKK. Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Μάικ Πενς στις δηλώσεις που προέβη προκειμένου να μην χάσει την στήριξη των ευαγγελιστών στις ΗΠΑ και να ενοποιήσει τους ευαγγελιστές ψηφοφόρους ζήτησε από την Τουρκία την απελευθέρωση του Μπράνσον, η διαδικασία εκδίκασης του οποίου δεν ολοκληρώθηκε εδώ και 2 χρόνια και απείλησε την Τουρκία με κυρώσεις. Αμέσως μετά ο Τραμπ υποστήριξε τις δηλώσεις του Αντιπροέδρου Πενς και επανέλαβε τις απειλές σε βάρος της Τουρκίας. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου δήλωσε πως δεν δέχονται τις απειλητικές επιβολές των ΗΠΑ κατά της Τουρκίας, πως η διαδικασία εκδίκασης στην Τουρκία λειτουργεί ανεξάρτητα και πως τα αιτήματα των ΗΠΑ είναι αντίθετα με την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας. Μετά από την απόφαση των ΗΠΑ για επιβολή κυρώσεων κατά της Τουρκίας, οι υπουργοί Δικαιοσύνης και Εσωτερικών συμπεριλήφθηκαν στον κατάλογο των κυρώσεων και επιβλήθηκε μερικώς πιστωτικός περιορισμός στην Τουρκία. Μαζί με την συγκεκριμένη απόφαση ξεκίνησε και ο οικονομικός πόλεμος των ΗΠΑ κατά της Τουρκίας. Οι τουρκικές αγορές και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες άρχισαν να χειραγωγούνται με σπέκουλα. Υποτιμήθηκαν μετά από την οικονομική επίθεση.  Ύστερα από την οικονομική επίθεση κατά της Τουρκίας, η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας έλαβε σημαντικές αποφάσεις και σταματώντας την υποτίμηση της τουρκικής λίρας διασφάλισε την ανατίμηση της τουρκικής λίρας έναντι του δολαρίου. Άλλωστε η συναλλαγματική ισοτιμία του δολαρίου η οποία ξεπέρασε το 7, μέσα σε δυο ημέρες έπεσε κάτω του 6. Τις ημέρες και τις ώρες που οι οικονομικές επιθέσεις κατά της Τουρκίας ήταν έντονες, ο υπουργός Θησαυροφυλακίου και Οικονομικών Μπεράτ Άλμπαϊρακ ανακοίνωσε τις αρχές του νέου μοντέλου οικονομίας της Τουρκίας. Την ώρα που ανακοινώνονταν το νέο μοντέλο οικονομίας της Τουρκίας, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ  Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε πως θα επιβάλλει  επιπρόσθετους δασμούς σε βάρος της Τουρκίας στις εισαγωγές αλουμινίου και σιδήρου. Αν και η ανακοίνωση του Τραμπ επηρέασε σε σημαντικό βαθμό την συναλλαγματική ισοτιμία, η τουρκική λίρα έχει ανακάμψει ξανά. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι ο Τραμπ ενώ επιβάλλει κυρώσεις σε βάρος της Τουρκίας, ταυτόχρονα διεξάγει έναν οικονομικό πόλεμο και με την Κίνα. Εξάλλου λίγες ημέρες μετά από την ανακοίνωση του Αμερικανού Προέδρου για επιβολή επιπρόσθετων τελωνειακών δασμών, η Κίνα ανακοίνωσε πως θα εισάγει αλουμίνιο και σίδηρο από την Τουρκία και τη Ρωσία με τα εθνικά τους νομίσματα.  Ύστερα από την οικονομική  επίθεση κατά της Τουρκίας, η οποία  προέρχονταν από τις ΗΠΑ, η Ρωσία και το Ιράν προέβησαν σε δηλώσεις συμπαράστασης στην Τουρκία. Η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης , η οποία είναι η σημαντικότερη  αγορά στον οικονομικό κλίμακα για την Τουρκία στο θέμα των κυρώσεων των ΗΠΑ ήταν αρκετά σημαντική. Η ΕΕ και κυρίως η Γερμανία ανακοίνωσαν πως δεν επιθυμούν την εξασθένιση της Τουρκίας από οικονομική άποψη, την δημιουργία μιας κρίσης και πως θέλουν να συνεχίσουν τις σχέσεις με την Τουρκία. Σε περίπτωση που η Τουρκία βιώσει μια κρίση, οι χώρες της ΕΕ θα επηρεαστούν σε σημαντικό βαθμό από την συγκεκριμένη κρίση. Εξάλλου η υποτίμηση της τουρκικής λίρας είχε αρνητικό αντίκτυπο στη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου στις ευρωπαϊκές αγορές. Το γεγονός ότι κυρίως οι ιταλικές και οι ισπανικές τράπεζες έχουν δώσει μεγάλα δάνεια στην Τουρκία, κάνει την ΕΕ ανήσυχη έναντι μιας πιθανής κρίσης στην Τουρκία.

*O Τζαν Ατζούν είναι ερευνητής αρθρογράφος - Ίδρυμα Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA).

                       

                                                                                          


Λέξεις-κλειδιά: Ανάλυση Επικαιρότητας

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ