Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-10)

Η πολιτική της Τουρκίας για την Αφρική

Ανάλυση Επικαιρότητας (2018-10)

Τζαν Ατζούν*

 

Η αντίληψη της Τουρκίας περί «πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής», συνοδεύτηκε από νέα ανοίγματα της χώρας μας στην αφρικανική ήπειρο. Στο πλαίσιο της πολιτικής της για την Αφρική, η Τουρκία πραγματοποίησε πολλές σημαντικές δραστηριότητες ανθρωπιστικής βοήθειας, ανέπτυξε τις διπλωματικές της σχέσεις και αποκόμισε στρατηγικά κέρδη στην Αφρική. Δύο από τους βασικότερους λόγους της επιτυχίας της Τουρκίας είναι που δεν ενεργεί με μία «αποικιοκρατική» αντίληψη και που συνάπτει με τις χώρες της Αφρικής σχέσεις οι οποίες βασίζονται στα κοινά κέρδη. Οι επισκέψεις του Προέδρου της Δημοκρατίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Αλγερία, την Μαυριτανία, την Σενεγάλη και το Μάλι, αποτέλεσαν ένα σπουδαίο βήμα με την έννοια της επέκτασης της οικονομικής και στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ της Τουρκίας και των χωρών της Αφρικής.

 

Ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών της Τουρκίας με την Αφρική σε 15 χρόνια εξαπλασιάστηκε και ανήλθε σε 17,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι απευθείας τουρκικές επενδύσεις στην Αφρική κυμαίνονταν στα 100 εκατομμύρια δολάρια το 2003 ενώ το 2017 έφθασαν τα 6,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Στο πλαίσιο της πρόσφατης επίσκεψης του ΠτΔ στην Αφρική, υπογράφηκαν πολλές συμφωνίες οικονομικής συνεργασίας. Εξάλλου καθορίστηκαν νέοι στόχοι για την ανάπτυξη του όγκου των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ χωρών. Για παράδειγμα έπειτα από την επίτευξη του στόχου των 250 εκατομμυρίων δολαρίων στον όγκο του εξωτερικού εμπορίου μεταξύ Σενεγάλης και Τουρκίας, τέθηκε ένας νέος στόχος 400 εκατομμυρίων δολαρίων.

 

Η πολιτική της Τουρκίας για την Αφρική, σε αντίθεση με την αποικιοκρατική προσέγγιση της Δύσης, διαμορφώνεται στη βάση της «αμοιβαίως επικερδούς συνεργασίας». Στη διάρκεια της επίσκεψης του Προέδρου της Δημοκρατίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Αλγερία, ένας Αλγερινός δημοσιογράφος εννοώντας την Οθωμανική Αυτοκρατορία τον ρώτησε: «Η Τουρκία έβλεπε την Αλγερία σαν αποικία;». Ο ΠτΔ απάντησε λέγοντας το εξής: «Αν ήταν έτσι, θα μου έκανες την ερώτηση στα τουρκικά και όχι στα γαλλικά». Αυτή η απάντηση συνόψιζε την διαφορά μεταξύ της τουρκικής πολιτικής για την Αφρική και της αποικιοκρατικής νοοτροπίας της Δύσης.

 

Ένας άλλος πολύ σημαντικός παράγοντας στον οποίο οφείλεται η επιτυχία της πολιτικής της Τουρκίας για την Αφρική, είναι η διπλωματία ανθρωπιστικής βοήθειας. Το γεγονός ότι η Τουρκία είναι η χώρα που προσφέρει τις περισσότερες ανθρωπιστικές βοήθειες στον κόσμο σε αναλογία με το εθνικό της εισόδημα, δείχνει το πόσο σημαντική θεωρεί την ανθρωπιστική εξωτερική πολιτική. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της πείνας, της ξηρασίας και της φτώχειας και επιπλέον βοηθά τα θύματα του πολέμου και ασθενείς.

 

Η σύζυγος του Προέδρου της Δημοκρατίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κα Εμινέ Ερντογάν, συνοψίζει ως εξής την πολιτική της Τουρκίας για τον άνθρωπο: «Η ξηρασία μπορεί να είναι το πεπρωμένο της Αφρικής. Αλλά ο θάνατος από πείνα δεν είναι πεπρωμένο. Οι μαζικοί θάνατοι δεν είναι πεπρωμένο. Οφείλουμε να κινητοποιήσουμε τους διεθνείς οργανισμούς για την πολιτική σταθερότητα της Αφρικής και να εμφυσήσουμε αυτοπεποίθηση στους λαούς της Αφρικής».

 

Πέρα από τις ανθρωπιστικές βοήθειες που εντάσσονται στο πλαίσιο της πολιτικής που ακολουθεί η Τουρκία για την Αφρική, διαδραματίζουν σημαντικούς ρόλους το Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων, το Υπουργείο Οικονομίας, το Υπουργείο Ανάπτυξης, το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας, το Υφυπουργείο Θησαυροφυλακίου, η Διεύθυνση Κοινωνικής Στέγασης, η  AFAD, η Υπηρεσία Πίστωσης και Εστιών Ανώτατης Εκπαίδευσης, η Τουρκική Ερυθρά Ημισέληνος και το Ίδρυμα Γιουνούς Εμρέ. Εξίσου σημαντικά έργα εκπονούν όμως και μη κυβερνητικές οργανώσεις. Οι σχέσεις μεταξύ των λαών της Τουρκίας και της Αφρικής εξελίσσονται μέρα με τη μέρα όλο και περισσότερο.

 

Από την άλλη μεριά, η Τουρκία εξελίσσεται σε έναν σημαντικό παίκτη στην Αφρική ειδικά στον κατασκευαστικό τομέα. Οι τουρκικές εταιρείες αναλαμβάνουν την κατασκευή σπουδαίων έργων στην Αφρική. Ο ΠτΔ Ερντογάν κατά την επίσκεψή του στην Αφρική, επισκέφθηκε εργοτάξια των τουρκικών εταιρειών.

 

Κάτι σημαντικό που έχει να κάνει με την πολιτική της Τουρκίας για την Αφρική είναι τα σχολεία και τα ιδρύματα της FETÖ. Η Τουρκία προσπαθεί με τις σχέσεις που έχει αναπτύξει με τις χώρες της Αφρικής, να εξασφαλίσει το κλείσιμο των σχολείων της FETÖ και την μεταβίβασή τους στο Ίδρυμα Maarif. Το Ίδρυμα Maarif παρέχει εκπαίδευση σε 88 σχολεία στην Τυνησία, την Τανζανία, το Σουδάν, την Σομαλία, την Σιέρα Λεόνε, το Σάο Τομέ και Πρίνσιπε, την Σενεγάλη, τον Νίγηρα, την Μαυριτανία, το Μάλι, την Δημοκρατία του Κονγκό, την Γουινέα, την Γκάμπια, το Τσαντ και το Τζμπουτί.

 

*O Τζαν Ατζούν είναι ερευνητής αρθρογράφος - Ίδρυμα Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA).

 


Λέξεις-κλειδιά: Τουρκία-Αφρική

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ