Επικαιρότητα στα Βαλκάνια (2018-01)

Η Αρτεμισία, οι μπλε πεταλούδες και οι μαζικοί τάφοι στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Επικαιρότητα στα Βαλκάνια (2018-01)

 

Λέγεται ότι με την έναρξη του πολέμου το 1992 άρχισαν να έρχονται σμήνη μπλε πεταλούδων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Οι πεταλούδες αυτές έγιναν διάσημες επειδή, όπως λένε οι φήμες, εντοπίζουν τους μαζικούς τάφους. Συμφωνά με τους ειδικούς οι μπλε πεταλούδες βρίσκονται σε περιοχές όπου υπάρχουν μαζικοί τάφοι. Ταυτόχρονα, στις περιοχές που υπάρχουν μπλε πεταλούδες φυτρώνει ένα αγριολούλουδο που αποτελεί βασική πηγή διατροφής τους και το οποίο ονομάζεται Αρτεμισία. Σύμφωνα με την διάσημη ανθρωπολόγο και εγκληματολόγο Μάργκαρετ Κοξ η Αρτεμισία φυτρώνει γενικά πάνω σε μαζικούς τάφους. Η Κοξ σημειώνει ότι έχουν συναντήσει και στο Κόσοβο το εν λόγω αγριολούλουδο και τις μπλε πεταλούδες που υπάρχουν σε περιοχές γεωφυσικά παραμορφωμένες λόγω μαζικών ταφών και υπογραμμίζει πως χάρη σε αυτά έχουν ανακαλύψει ορισμένους μαζικούς τάφους.

Σύμφωνα με την έκθεση που δημοσίευσε το 2014 η Διεθνής Επιτροπή Αγνοουμένων (ICMP), περίπου 30.000 πολίτες της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης έχουν καταγραφεί ως αγνοούμενοι της περιόδου 1992-1995 που μαινόταν ο Πόλεμος της Βοσνίας. Δεν έχουν βρεθεί τα λείψανα 7.000 από αυτούς. Οι εργασίες για την διαπίστωση της ταυτότητας με τη μέθοδο DNA έχει δείξει ότι το 87% των αγνοουμένων είναι άνδρες.

Γενικά τα περιστατικά αγνοουμένων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη αφορούν περιοχές όπου δεν έχουν σημειωθεί συγκρούσεις ή υπήρξαν συγκρούσεις μικρής κλίμακας. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της κρατικής επιτροπής που είναι αρμόδια για τη διερεύνηση των αγνοουμένων, Αμόρ Μάσοβιτς, το 92% των αγνοουμένων είναι Βόσνιοι. Από τους μαζικούς τάφους που ανακαλύφθηκαν έχουν εκταφιαστεί άτομα με αναπηρία, θρησκευτικοί λειτουργοί, προσωπικό υγείας, αιχμάλωτοι πολέμου και τραυματίες. Το πιο γηραιό θύμα που ανακαλύφθηκε σε μαζικό τάφο ήταν μια ηλικιωμένη 101 ετών στο χωριό Κλούνα κοντά στην Νεβεσίνιε, και το πιο μικρό ήταν ένα βρέφος μόλις δυο ημερών.

Σύμφωνα με τον Μάσοβιτς οι μαζικοί τάφοι που ανακαλύφθηκαν αποκαλύπτουν ότι άνθρωποι θάφτηκαν ζωντανοί σε πηγάδια βάθους 80 μέτρων, ξεκληρίστηκε οικογένεια 40 μελών και ότι το 95% των σορών που έχουν εκταφεί ανήκουν σε άμαχους πολίτες ή σε αιχμαλώτους πολέμου.

Η ανακάλυψη των μαζικών ταφών και η εκταφή των αγνοουμένων ήταν πρώτα από όλα απαραίτητο για να μάθουμε την αλήθεια. Δεκάδες χιλιάδες οικογένειες που αναζητούν εδώ και χρόνια οικεία πρόσωπα είχαν αφιερώσει τη ζωή τους για να μάθουν τι έχει συμβεί στους αγαπημένους τους. Μια επίσκεψη στον τάφο τους θα απάλυνε τουλάχιστον για λίγο τον μεγάλο πόνο που κουβαλούν οι συγγενείς τους στην καρδιά.

Την εκταφή των θυμάτων ή των αγνοουμένων δεν την απαιτεί μονάχα η αλήθεια αλλά και η δικαιοσύνη. Είναι μεγάλη η σημασία της εκταφής των σορών από τους μαζικούς τάφους για το ποινικό δίκαιο. Τα λείψανα, οι ιατροδικαστικές εξετάσεις, η διαπίστωση των ταυτοτήτων έχει παραγάγει πάρα πολύ σημαντικά στοιχεία για τις δικαστικές υποθέσεις.

Ήταν ανάγκη να εντοπιστούν οι άνθρωποι των οποίων αγνοούνταν η τύχη προκειμένου να μπορέσει να εδραιωθεί ένα περιβάλλον μόνιμης ειρήνης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Η καρδιά των συγγενών των αγνοουμένων αφού λυτρωθεί από την πικρή αβεβαιότητα, όταν γίνει γνωστός ο τάφος των οικείων τους, μπορεί να αρχίσει να χτυπά για τη συμφιλίωση, την ειρήνη και τη συγχώρεση.

Οι σοροί που βγαίνουν από τους μαζικούς τάφους στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη συχνά αποκαλούνται λείψανα. Διότι οι σοροί των θυμάτων που ανακαλύπτονται στο Πριέντορ και στην Σρεμπρένιτσα δεν είναι ακέραιοι. Με άλλα λόγια, διάφορα κομμάτια σορών ανθρώπων από την Σρεμπρένιτσα εντοπίζονται σε τέσσερις διαφορετικούς μαζικούς τάφους που απέχουν 30 χιλιόμετρα μεταξύ τους. Για να κρύψουν τα ίχνη του εγκλήματος που έχουν διαπράξει οι δολοφόνοι επιστρέφουν στο σημείο που σκότωσαν τα θύματα τους και με εκσκαφείς και μπουλντόζες έβγαζαν τις σωρούς και τα μετέφεραν σε άλλους τάφους ή άλλα μέρη. Γι’ αυτό το λόγο οι αναλύσεις DNA δεν γίνονται μόνο για την ταυτοποίηση των θυμάτων αλλά και για την επανένωση των λειψάνων από διαφορετικούς τάφους.

Πάρα το γεγονός ότι έχουν περάσει 22 χρόνια από την έλευση της ειρήνης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, οι οικογένειες ελπίζουν ακόμη να βρουν τους συγγενείς τους που αγνοούνται. Συνεχίζουν να ακολουθούν τα ίχνη σμηνών των μπλε πεταλούδων.



ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ