Η Τουρκική Μειονότητα της Δυτικής Θράκης (13-2017)

«Η Σαρία και ο Μουφτής υπό αμφισβήτηση»

Η Τουρκική Μειονότητα της Δυτικής Θράκης (13-2017)

 

 

«Η Σαρία και ο Μουφτής υπό αμφισβήτηση» ήταν ο τίτλος ημερίδας που διοργάνωσε το Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου στην Αθήνα στις 13 Μαρτίου. Το κοινό κατέκλυσε την αίθουσα και αποτελούνταν κυρίως από πολιτικά πρόσωπα, διπλωμάτες και νομικούς.

 

Η Ελλάδα αποτελεί την μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που εφαρμόζει τον Ιερό Ισλαμικό Νόμο σε θέματα οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου. Ο Μουφτής εκτός από θρησκευτικός ηγέτης, διατηρεί και δικαστικές αρμοδιότητες, είναι ιεροδίκης (καδής). Συγκεκριμένα, τελεί και λύει γάμους, ρυθμίζει ζητήματα διατροφής, διορίζει και παύει επίτροπο ανηλίκου, διορίζει κηδεμόνα, καθορίζει την επιμέλεια τέκνων, ισλαμικές διαθήκες, εξ αδιαθέτου διαδοχή.

 

Όλα αυτά τα θέματα τέθηκαν σε ένα τραπέζι διαλόγου στην Αθήνα το οποίο πλαισίωναν ακαδημαϊκοί και νομικοί. Οι περισσότεροι αντίκειται στη διατήρηση της Σαρίας στη βάση ότι καταπατούνται στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα σε βάρος γυναικών και ανηλίκων.

 

            Από αυτήν την εκδήλωση θα σταθούμε σε ορισμένα σημαντικά θέματα τα οποία αγγίζουν την καθημερινότητα στη Θράκη και τα οποία προφανώς θα συζητηθούν και στο μέλλον. 

 

Η Μειονότητα στην εκδήλωση εκπροσωπούνταν με την παρουσία δύο βουλευτών της Ροδόπης, του Ιλχάν Αχμέτ και του Μουσταφά Μουσταφά. Έχει σημασία ότι οι τοποθετήσεις τους ήταν σε πλήρη αντίθεση μεταξύ τους.

 

Ο Ιλχάν Αχμέτ ανέφερε ότι η Σαρία αποτελεί εθιμικό δίκαιο, μία από τις σημαντικότερες παραδόσεις που διατήρησε η κοινότητα και μία βαθιά ριζωμένη πρακτική. Παρά τα υπαρκτά προβλήματα στην εφαρμογή της Σαρία, η Μειονότητα επιλέγει στην συντριπτική της πλειοψηφία να ακολουθήσει αυτές τις πρακτικές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η τέλεση θρησκευτικού γάμου έναντι πολιτικού όπου υπερισχύει διαχρονικά. 

 

Όντας νομικός και ο ίδιος, πρότεινε ένα μοντέλο καθιέρωσης της συντρέχουσας αρμοδιότητας ώστε το εφαρμοστέο δίκαιο να είναι προϊόν ελεύθερης βούλησης για κάθε πολίτη της Μειονότητας, ενώ εξήρε τη σπουδαιότητα ο ιεροδίκης να έχει νομική μόρφωση αντίστοιχη των τακτικών δικαστών.

 

Το σημαντικότερο σχόλιο ωστόσο είχε να κάνει με το αίτημα για διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ιλχάν Αχμέτ: «Εάν η Κυβέρνηση θέλει να προβεί σε πλήρη κατάργηση του συγκεκριμένου θεσμού, θέτω πρόταση για διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος ώστε να αποφασίσει η ίδια η μειονότητα». Ο βουλευτής έριξε το βάρος στο πόσο σημαντική είναι η διατήρηση της Σαρία για την ίδια την κοινότητα και ότι αυτό θα πρέπει να επαφίεται στην ελευθερία της μειονότητας να επιλέγει το εφαρμοστέο δίκαιο, ελεύθερα και δημοκρατικά.

 

            Σε πλήρη αντίθεση ήταν η τοποθέτηση του έτερου βουλευτή Ροδόπης, Μουσταφά Μουσταφά κι αυτό προκάλεσε αίσθηση στο ακροατήριο. Ο Μουσταφά Μουσταφά χαρακτήρισε αναχρονιστική την διατήρηση της Σαρία. Προασπίστηκε την κατάργηση των δικαστικών αρμοδιοτήτων του Μουφτή.

 

            Σύμφωνα με δικές του εκτιμήσεις, η πλειονότητα των μελών της Μειονότητας επιθυμεί τον εκσυγχρονισμό με την κατάργηση της Σαρία και οι περισσότεροι επιλέγουν τον πολιτικό έναντι του θρησκευτικού γάμου. 

 

            Και αν πράγματι η διάσταση απόψεων μεταξύ δύο βουλευτών της Μειονότητας δικαιολογείται λόγω ιδεολογικών καταβολών, λόγω προσωπικής ιδιοσυγκρασίας και πολιτικής διαδρομής, αυτό που εντυπωσιάζει είναι η αντίθεση στα ποσοστά. Κάποιος ακροατής με ελάχιστες γνώσεις της περιοχής, στο τέλος της εκδήλωσης θα έμενε με την απορία: τελικά η Μειονότητα επιλέγει στη συντριπτική πλειοψηφία θρησκευτικό ή πολιτικό γάμο; Τελικά η ίδια η Μειονότητα θέλει ή όχι την κατάργηση της Σαρία στην συντριπτική της πλειονότητα;

 

Πώς είναι δυνατόν να υπάρχει τέτοιο χάσμα σε αναφορές σε αριθμούς;  Διότι προφανώς ένας από τους δύο βουλευτές έχει πλήρη άγνοια ακόμα και της καθημερινότητας, των πρακτικών που ακολουθεί η κοινότητα στην οποία ανήκει και ο ίδιος. Το χειρότερο θα είναι βέβαια να έχει άγνοια των πραγματικών διεκδικήσεων της κοινότητας ενώ η ίδια τον εμπιστεύτηκε με την ψήφο της.

 

Είναι απόλυτα δημοκρατικό να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις πάνω στο ίδιο θέμα γιατί κάπως έτσι προάγεται ο διάλογος και βρίσκονται λύσεις. Το να υπάρχει ωστόσο έλλειψη γνώσης σε βασικά χαρακτηριστικά της κοινότητας από ανθρώπους που την εκπροσωπούν, αυτό είναι επίφοβο.

 

            Η συζήτηση για την διατήρηση των δικαστικών αρμοδιοτήτων του Μουφτή συνδέεται άμεσα και με την συζήτηση για τον τρόπο ανάδειξης του Μουφτή. Ένα επιχείρημα που ακούγεται συχνά είναι ότι οποιαδήποτε συζήτηση για ανάδειξη Μουφτή μέσω εκλογών σκοντάφτει στις δικαστικές αρμοδιότητες του Μουφτή.

           

            Βαρύνουσα θεωρείται η τοποθέτηση του Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων, Γιώργου Καλαντζή, ως εκπροσώπου του Υπουργείου, η ηγεσία του οποίου χαράσσει και εφαρμόζει πολιτική έναντι και θρησκευτικών ζητημάτων της Μειονότητας.

 

Σε δηλώσεις του μετά την ημερίδα, όταν ρωτήθηκε για το αν βολεύει η διατήρηση της Σαρία την πολιτεία προκειμένου να μην τεθεί θέμα εκλογής Μουφτή,  απάντησε «Μπορεί να αντιστραφεί κιόλας, μήπως βολεύει και την Σαρία, ακριβώς όσους θέλουν να μετατρέψουνε τον Μουφτή από ένα θρησκευτικό πρόσωπο σε ένα είδος κοσμικού θρησκευτικού και δικαστικού ηγέτη; Εμείς και ως Ελλάδα και ως εθνική κοινωνία θέλουμε ένας  θρησκευτικός ηγέτης να είναι ταυτόχρονα και πολιτικός ηγέτης; Αυτό είναι κρίσιμη ερώτηση, διότι εάν αυτός που είναι μουφτής έχει την ίδια βάση νομιμοποίησης με αυτόν που γίνεται βουλευτής, δήμαρχος και πάει λέγοντας, τότε έχουμε ταύτιση δύο εξουσιών στο ίδιο πρόσωπο, το θέλουμε αυτό;».

 

Όπως καταλαβαίνουμε από τις δηλώσεις και τις τοποθετήσεις, στο κομμάτι της διατήρησης ή όχι της Σαρία, του τρόπου ανάδειξης του Μουφτή έχουμε να διανύσουμε ακόμα πολύ δρόμο και όπως όλα δείχνουν, ο διάλογος πρέπει να ξεκινήσει από μηδενική βάση.

 



ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ