در یمن چه میگذرد؟

تحلیلی در این مورد از جمیل دوغاچ ایپک محقق بخش روابط بین الملل دانشگاه آتاترک

در یمن چه میگذرد؟

جنگ داخلی یمن که در سپتامبر 2014 با حمله شورشیان حوثی تحت حمایت ایران آغاز شد، در حالی که وارد سومین سال خود میشود که عمیق ترین بحران انسانی طی سالهای اخیر را به همراه دارد. ما نیز در برنامه این هفته شرق میانه از دیدگاه ترکیه به این موضوع و تاثیر آن بر منطقه خواهیم پرداخت. اکنون توجه شما را به ارزیابی های جمیل دوغاچ ایپک محقق بخش روابط بین الملل دانشگاه آتاترک جلب میکنیم.

جنگ داخلی سه ساله یمن که در سپتامبر 2014 با حمله شورشیان حوثی تحت حمایت ایران آغاز شد، عمیق ترین بحران انسانی طی سالهای اخیر را به همراه داشته است. تا این تاریخ حکومت مشروع یمن و منصور هادی رئیس جمهوری اینکشور مجبور شدند  به عربستان سعودی پناهنده شده و وارد یک مبارزه مسلحانه شوند.

در حقیقت مبارزه مسلحانه جنبش حوثی را که سالهای متمادی خاموش مانده بود، میتوان به عنوان بازتابی از جنگ داخلی در سوریه نام برد. عربستان سعودی که در برابر شیعیان حوثی تحت حمایت ایران از حکومت فعلی اینکشور پشتیبانی میکند، بر علیه توسعه طلبی شیعی یک روند مداخله نظامی بسیار جدی آغاز کرده است. با حمایت کشورهای عربی حوزه خلیج، حتی مصر، سودان، پاکستان و مراکش از عملیات رژیم سعودی، بحران یمن در مدت کوتاهی به یک مسئله منطقه ای تبدیل شد. جنگ یمن برای نیروهای ائتلافی دارای قدرت دفاعی و به طور خاص برای عربستان سعودی، به عنوان مقاوتی بر علیه توسعه طلبی مذهبی نشان داده میشود.

روند درگیری ها در کشور یمن تنها به این بازیگران محدود نمیشود. علاوه بر شبه نظامیان القاعده و داعش که از حضور فعالی در یمن برخوردارند، قبایل سنی نیز در برابر شورشیان حوثی میجنگند. ولی مقاومت ائتلاف عربی و نیروهای داخلی، قادر به جلوگیری از حاکمیت گروه های تحت حمایت ایران در بخش اعظمی از این کشور نشد.

به علت رویداد های یمن در کل جهان واکنشی بر علیه ایران قابل مشاهده است. سازمان ملل متحد و تعدادی از کشورها همچنان حکومت هادی را به عنوان حکومت مشروع این کشور میشناسند. تلاشهای سازمان ملل متحد تا اوایل سال 2017 برای میانجیگری در مورد برقراری آتش بس در این کشور، نتیجه بخش نبوده و درگیری ها بدون هیچ نوع مذاکره ای بین طرف ها ادامه دارد.

چندی پیش موشک شلیک شده از مناطق تحت کنترل حوثی های یمن به ریاض پایتخت عربستان سعودی از سوی سیستم های دفاع هوایی سعودی منهدم شد. این رویداد نیز شدت جنگ وکالتی بین ایران و عربستان را نشان میدهد.

با نگاهی به تحلیل های انجام گرفته در این خصوص، خواهیم دید، ایران سعی دارد تا از درگیری های یمن به عنوان ابزاری برای سرایت دادن این درگیری ها به مناطق شیعه نشین در عربستان سعودی استفاده کند. این وضعیت نیز نشانگر حقیقت استفاده ابزاری ایران از مبارزات مذهبی، جهت حل و فصل مسائل در منطقه است. در مقابل این، حملات هوایی نیروهای متعلق به ائتلاف سعودی در یمن، به عنوان یکی از عناصر اصلی عمیق تر شدن بحران انسانی در یمن به شمار میرود.

این درحالیست که تاثیرات این درگیری ها دستور کار اصلی مردم یمن را تشکیل میدهد. در کشور 27 میلیون نفری یمن، 17 میلیون نیاز فوری به کمک های انسانی دارند. کاهش فعالیت بنادر عدن و الحدیده به عنوان مهم ترین مناطق عرضه در این کشور، منجر به بروز بحران مواد غذایی و شیوع بیماری ها شده است. تقریبا تمامی کشور فلج شده و خدمات دولتی به آستانه متوقف شدن رسیده است. شیوع بیماری وبا که در اپریل 2017 آغاز شد، در ماه اکتبر بیش از 90 درصد کشور را در برگرفت. در اینکشور که نزدیک به یک میلیون مورد ابتلا به این بیماری شناسایی شده است، نزدیک به سه میلیون نفر به علت این بیماری جان خود را از دست دادند.

از مواردی که منجر به شیوع این بیماری شده است نیز میتوان از تخریب زیرساختهای کشور، توقف خدمات اولیه بهداشتی و درمانی، غیرممکن بودن دسترسی به منابع آب آشامیدنی و عرضه ناکافی مواد غذایی نام برد. در کنار این، ادامه درگیری ها مانع ورود سازمانهای بین المللی منجمله سازمان ملل و دیگر نهادهای خیریه به این کشور شده و همین امر به بحران انسانی در منطقه دامن میزند.

ولی کمپاین "امید شو" که در ماه جولای در ترکیه راه اندازی شد، یکی از موارد استثنایی در این زمینه به شمار میرود. در چارچوب این کمپاین که با فرمان رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه راه اندازی شد، با شرکت چندین سازمان دولتی و نهاد خیریه منجمله وزارت بهداشت و درمان و اداره های مدیریت وضعیت اضطراری و بلایای طبیعی و هلال احمر، کمک های انسانی 120 تنی به ارزش 20 میلیون دالر به وزارت بهداشت و درمان یمن ارسال شد.  دست یاری ترکیه به کشور یمن که نهادهای خیریه معدودی در آن فعال هستند، از اهمیت فوق العاده مهم و حیاتی برخوردار است. علاوه بر این نزدیک به 200 بیمار یمنی که تحت تاثیر شرایط نامناسب بهداشتی و درمانی در این کشور قرار گرفته اند، در اواخر سال 2016 به ترکیه منتقل شده و  در این کشور تحت معالجه قرار گرفتند.

رویکرد کشورهای منطقه در قبال بحران های انسانی و سیاسی کشورهایی نظیر عراق و سوریه در یمن نیز منجر به آسیب رساندن به غیرنظامیان این کشور میشود. در یمن که کشتار جمعی و مهاجرت در آن به وقایعی کاملا عادی تبدیل شده، مردم متحمل رنج های فراموش نشدنی میشوند. مسئله این است که آیا ایران و عربستان مبارزات مسلحانه خود از طریق اقشاری که در خاورمیانه بر آنها نفوذ دارند، را تا کی ادامه خواهند داد. این امر بیش از همه برای غیرنظامیان یمن حائز اهمیت میباشد.



اخبار مربوطه