چشم انداز تمدن جهانی از دیگاه تورکیه چهارشنبه 30 عقرب 1397 هجری شمسی -47-

این هفته مطلبی داریم تحت صفت " مطالعات مربوط به اوریانتالیزم و یا شرق شناسی " بقلم پروفیسور دوکتور قدرت بلبل رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم

چشم انداز تمدن جهانی از دیگاه تورکیه چهارشنبه 30 عقرب 1397 هجری شمسی -47-

چشم اندازتمدن جهانی از دیدگاه تورکیه چهارشنبه 30 عقرب 1397هجری شمسی -47-

دربرنامه هفته گذشته توضیح داده بودیم که عده یی از نویسندگان و دولتهای غربی، از دیدگاه خودشان به موضوع اسلام اروپایی نگاه کرده و با شیوه امنیتی با آن برخورد میکنند. بخشی از مطالعات محققان غربی که هم جنبه امپریالیزم و هم جنبه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی، قومی و انسان شناسی جوامع شرقی را مورد بررسی قرار میدهد، اوریانتالیزم نام دارد. این مفهوم، برخورد تحقیر کننده ای در قبال جوامع شرقی ندارد، ولی در مورد برخوردهایی که آن را به صفت یک موضوع منفعل ارزیابی میکنند، از بار منفی برخوردار است. امروزه مطالعات مربوط به اوریانتالیزم و یا شرق شناسی معنای خود را از دست نداده است. ولی شیوه آن در مقیاس وسیعی تغییر یافته است. دیگر همانند گذشته، نیازی نیست که محققان غربی برای تحقیق پیرامون شرق، به این مناطق بروند. چرا که محققین شرقی با رفتن به غرب اطلاعات لازمه را در اختیار غربی ها قرارداده و در این زمینه نیز تمایل قابل توجهی دارند. حکایت غم انگیز 200 ساله ما کشورهایی نظیر تورکیه و جاپان که چندان پیوندی با تمدن غرب برقرار نکرده اند، حدود 200 سال است که به کشورهای غربی محقق، کارشناس، دانشجو، آکادیمیسین و کارمند اعزام میکنند. امروزه نیز ازبسیاری ازکشورهای آفریقایی، شرقمیانه، بالکان، شرق دور و آمریکای لاتین، حتی کشورهایی نظیرچین وهندوستان نیز به کشورهای غربی کارشناس اعزام میکنند.  نه تنها از دانشگاه ها بلکه از کلیه نهادهای دولتی و وزارتخانه های این کشورها، پرسونلی با هدف انتقال آموزش، اطلاعات، فرهنگ و آداب و سنن به کشورهای غربی اعزام میشوند. این کشورها، تنها با این هدف که این اشخاص علم، تکنولوژی و میتود غربی را از نزدیک مشاهده کرده و آن را به کشورهای خود انتقال بدهند، سعی میکنند تا با استفاده ازنهایت امکانات وکم  کردن مصارف زمینه سفر این اشخاص به کشورهای غربی را فراهم کنند. ولی آیا به اهداف خود دست یافته اند؟

 از آنجایی که این کشورها از 200 سال قبلبدینطرف، با هدف آموزش، اقدام به اعزام نیرو به غرب کرده اند، اینطور به نظر میرسد که نتیجه ای نداشته است. در دوره دانشگاه استادی داشتم که میگفت: "جاپانی ها با یادگیری علم و تکنولوژی غربی به کشور خود بازگشتند." سزایی قاره کوچ با شعری تحت عنوان "قصه" چه زیبا توصیف کرد حکایت غم انگیز 200 ساله یی مان را با تشبیه آن به مردی که هفت فرزند داشته.  سفر به غرب و مطالعه در مورد کشور خود واقعیت تلخی وجود دارد آن هم این است که بسیاری از دانشجویان، آکادیمیسین ها و محققینی که از بسیاری از کشورها، با هدف "یادگیری دانش و تکنالوژی غرب ومفید واقع شدن درکشورخود" به کشورهای غربی اعزام شدند، به کشورهایشان اینگونه بازنگشتند. اگردانشگاه هاوسازمانهای دولتی کشورهای اعزام کننده، بررسی کوتاهی در رابطه با موضوع مطالعات این افراد انجام بدهند، این حقیقت را درخواهند یافت. بسیاری ازمحققین و دانشجویانی که از بسیاری از کشورها، به غرب سفرمیکنند، به ویژه درعرصه علوم اجتماعی نه درمورد موضوعات مربوط به کشوری که بدان سفر کرده اند، بلکه پیرامون موضوعات مربوط به کشورهای خود تحقیق میکنند. هر وقت با کسانی که با اهداف آکادمیک به غرب سفر کرده و یا پس از پایان تحصیلات به کشور بازگشته اند، دیدار کنم، با این تابلوی حزین مواجه میشوم نه کارشناس غربی، برای کشورخود، بلکه برای غرب، کارشناس کشور شان مانند تورکیه بودن کسانی که از کشورهای غیرغربی با هدف تحصیل به غرب میروند، بنا به دلایل گوناگون،  اکثرفعالیتهایشان دررابطه با کشورها خود، نتایجی برعکس از اهداف تعیین شده شان را به بار می آورد. در واقع در چنین شرایطی این افراد، منابع مالی کشورهای خود را به غرب انتقال میدهند. وقتی این افراد به جای تحقیق پیرامون غرب، موضوعات مربوط به خود را بررسی میکنند، پس ازبازگشت به کشورشان، قادر به برطرف کردن نیاز موجود نخواهند بود. و بدین ترتیب نیزدرزمینه موضوعات مربوط به غرب، به سطح کارشناسی دست پیدا نمیکنند. به طورمثال از 200 سال بدینطرف است که منحیث تورکیه به غرب نیرو اعزام میکنیم. ولی به رغم این، از بین کسانی که به آمریکا، آلمان و فرانسه اعزام کرده ایم، شمارکارشناسان مسائل کشورهای غربی بسیار محدود است. در عوض تعداد کسانی که با استفاده از منابع مالی تورکیه به کشورهای خارجی رفته اند و درآنجا تحصیل کرده اند بسیار زیاد است. ولی پیدا کردن یک کارشناس مسائل غربی به معنی واقعی کلمه بسیار کم است ولی در عوض میتوانیم بگوییم که کارشناسان مربوط به مسائل تورکیه درهمه جا از کانال های رادیویی وتلویزیونی گرفته تاروزنامه ها وسایت های اینترنتی به وفوربه چشم میخورند.  وقتی کسانی که از کشورهای غیرغربی به غرب سفر کرده و مطالعات خود را پیرامون موضوعاتی نظیر نقض حقوق بشر، مسائل قومی و اقلیتی، موضوعات استراتژیک و جنبش های دینی مختص کشورهای خود به پیش میبرند، دیگر هیچ کشور غربی نیازی به انجام فعالیت های اوریانتالیستی نخواهد داشت. چرا که یک محقق غربی، باید زمان زیادی را جهت آموزش زبان، شناخت تفاوتهای بین جوامع و تحلیل یک موضوع در جوامع غیرغربی صرف کرده و مصرف سنگینی را متحمل شود تابدین مقصد کامیاب گرد. در حالیکه مطالعه درزمینه همین موضوعات، از طریق کسانی که با دید غربی به مسائل نگاه کرده و منابع مالی کشورهای خود را به غرب میبرند و از یک برخورد غربی در قبال کشور خود پیروی میکنند، هم با مصرف کمتر وهم راحت تر خواهد بود. ارائه تخصص  به کسانی که با پول کشور خود به غرب میروند و در زمینه هایی که غرب بدان نیازدارد، تحقیق میکنند، حقیقتا تلاشی هوشمندانه است. این تلاشی نیست که بتوان آن را ساده تلقی کرد بلکه فوق العاده ظریف و در عین حال خیلی ها پیچیده طرح ریزی شده است. آیا مسئله از کشوری که به آن سفرمیشود نشات میگیرد؟ در برنامه بعدی این موضوع را مورد بررسی قرار خواهیم داد. 

ارزیابی های پروفیسور دکتور قدرت بلبل رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه ییلدیریم بایزید انقره  را تقدیم حضورتان کردیم.

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kudret BÜLBÜL



اخبار مربوطه