نظری به آجندای تورکیه وجهان جمعه 16سنبله 1397 هجری شمسی -36-

اختلاف نظرهای بین تورکیه و روسیه علیرغم گسترش روابط بین دو کشور چیست؟

نظری به آجندای تورکیه وجهان جمعه 16سنبله 1397 هجری شمسی -36-

نظری به آجندای تورکیه وجهان جمعه 16سنبله 1397 هجری شمسی -36-

اگرچه روابط بین تورکیه و روسیه در بسیاری از زمینه ها در جهت مثبت توسعه یافته است، اما همچنان تفاوت معنی داری در برخی از مسایل بین دو کشور وجود دارد

روابط دو جانبه بین تورکیه و روسیه پس از بحران طیاره در سال 2015 دوباره بهبود یافت. این روابط علاوه بر بهبود خویش، به سرعت در زمینه های سیاسی، دیپلماتیک، نظامی و اقتصادی نیز پیشرفت چشمگیری نشان داد. در توسعه و گسترش این روابط، ارتباط شخصی بین رهبران دو کشور، توسعه همکاریها بر اساس منافع مشترک و نارضایتی از برخورد آمریکا از عوامل مهم بوده است. با وجود این اگر چه بسیاری از زمینه های همکاری بین دو کشور توسعه یافته است، اما هنوز اختلاف نظر هایی زیادی نیز  در بسیاری از ساحات ادامه دارد.

اظهارات ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در زمینه توسعه تدریجی روابط بین روسیه و تورکیه مبنی بر اینکه، "روابط ما با تورکیه روز بروز هم گسترش می یابد و هم در ابعاد مختلف عمیق تر می شود" در اصل خلاصه چگونگی روابط بین تورکیه و روسیه است. توسعه روابط بین دو کشور به خصوص در زمینه های انرژی و اقتصاد از اهمیت زیادی برخوردار است. اظهارات زادورنوو وزیر دارایی سابق روسیه، مبنی بر داشتن روابط اقتصادی بسیار قوی با تورکیه و اینکه تورکیه در میان 10 شریک بزرگ تجاری روسیه قرار دارد، در این راستا بسیار مهم است. چنانچه بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی خدمات گمرکی فدرال روسیه (FTS)، در 6 ماه اول سال جاری، حجم تجارت روسیه با تورکیه با 37 فیصد افزایش به 13.3 میلیارد دالر رسیده و تورکیه تبدیل به چهارمین شریک تجاری روسیه شده است. در عین حال افزایش تعداد گردشگران روس در تورکیه از اهمیت زیادی در توسعه روابط دوجانبه برخوردار است. مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه تورکیه نیز با ابراز رضایت از افزایش مداوم تعداد گردشگران روسیه در تورکیه اظهار داشت که از پذیرایی 6 میلیون گردشگر روس در تورکیه بسیار خوشحال خواهند شد.

در زمینه انرژی، پروژه های مهمی مانند نیروگاه هسته ای آق قویو و جریان انرژی تورک وجود دارد که توسط دو کشور انجام می شود. نیروگاه هسته یی آق قویو ، 10 فیصد از نیاز انرژی تورکیه را تامین خواهد کرد و از نقطه نظر تامین امنیت انرژی از اهمیت استراتژیک در اقتصاد رو به رشد تورکیه برخوردار است. به همین ترتیب پروژه جریان انرژی تورک نیز از نقطه نظر پاسخگویی به تامین انرژی مطمئن در تورکیه از اهمیت بسزایی برخوردار است. بر اساس برنامه ریزی های انجام گرفته "پروژه اجریان انرژی تورک" در مرحله دوم به سمت کشورهای حوزه بالکان امتداد خواهد یافت. بدین ترتیب در مسیر تبدیل شدن تورکیه به مسیر ترانزیت انرژی، گام استراتژیک مهمی برداشته خواهد شد.

علاوه بر توسعه همکاریها در زمینه انرژی و اقتصادی، همکاری های نظامی میان روسیه و تورکیه نیز در حال افزایش می باشد. به خصوص خرید سیستم تجهیزات دفاع هوایی S-400 توسط تورکیه از روسیه و تحویل آنها در 2019 باعث تعمیق بیش از پیش روابط دوجانبه شده است. ویکتور کلادوف، مدیر همکاری های بین المللی و سیاست های منطقه ای شرکت دفاع روسی موسوم به روستچ در این باره میگوید: "من میتوانم به وضوح بگویم که توافقنامه S-400 یک گام مهم برای تقویت و توسعه همکاری نظامی و فنی بین روسیه و تورکیه است. همچنین هیچ مانعی در برابر  توسعه همکاریهای جدید در صنایع مختلف نیز وجود ندارد.

در این میان ایالات متحده آمریکا از توسعه روابط بین روسیه و تورکیه بسیار ناخشنود است. در مقابل خرید سیستم تجهیزات دفاع هوایی S-400 از روسیه، مقامات آمریکایی تورکیه را تهدید به عدم فروش طیاره های F-35 به تورکیه کردند. در حالی که تورکیه نیز یکی از شرکای این پروژه می باشد. در این میان مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه تورکیه اعلام کرد که سیستم مدافعه هوایی S-400 یک گزینه برای تورکیه نیست، بلکه یک ضرورت است. این در حالیست که کشورهای عضو ناتو، فروش سیستم مدافعه هوایی به تورکیه را علیرغم درخواست تورکیه رد میکنند. از سوی دیگر روابط بین تورکیه و ایالات متحده آمریکا که دو متحد ناتو هستند، بدلیل وجود بحرانهایی نظیر سازمانهای تروریستی فتو، پ ک ک، ی پ گ و برونسون، دچار تنش شده است. همچنین تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در جهت اعمال تحریم علیه تورکیه، تاثیر منفی بر روابط دو کشور گذاشته است. در این راستا مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه تورکیه طی سخنانی در مسکو گفت: "روابط بین روسیه و تورکیه، باعث بروز حسادت برخی از کشورها می شود.

بطور خلاصه میتوان گفت که اگرچه روابط بین تورکیه و روسیه در بسیاری از زمینه ها در جهت مثبت توسعه یافته است، اما همچنان تفاوت معنی داری در برخی از مسایل بین دو کشور وجود دارد. به خصوص در زمینه موضوع سوریه، اگرچه تورکیه و روسیه در روند آستانه همراه و همگام باهم حرکت میکنند اما تفاوت های جدی در برخورد اصلی این دو کشور به مساله سوریه وجود دارد. در صورتی که روسیه به رژیم اسد اجازه حمله به ایدیلب را بدهد، تورکیه با بحران جدی پناهندگان روبرو خواهد شد و روابط دو کشور از این مساله آسیب خواهد دید. همچنین تورکیه یکی از مخالفین بسیار جدی الحاق کریمه به روسیه و سیاست های اعمالی روسیه علیه تورکهای کریمه میباشد. از سوی دیگر روابط بین تورکیه و اوکراین در بسیاری از زمینه ها منجمله صنایع دفاعی در حال توسعه میباشد. تورکیه سیاست روسیه در قبال اوکراین را تایید نمیکند. بطور خلاصه هر چند روابط بین روسیه و تورکیه در بسیاری از زمینه ها گسترش یافته است، اما در نهایت تورکیه یک کشور عضو ناتو است.

تبصره یی بود به قلم جان آجون نویسنده و گذارشگر موسسه تحقیقات ستراتیژیک اقتصادی و سیاسی ستا.

 

 

 



اخبار مربوطه