نظری به آجندای تورکیه و جهان جمعه 11جوزای 1397 هجری شمسی

آیا تورکیه و آمریکا بر سر منبج و ی پ گ به توافق رسیدند؟

نظری به آجندای تورکیه و جهان جمعه 11جوزای 1397 هجری شمسی

نظری به آجندای تورکیه وجهان جمعه 11جوزای سال 1397 هجری شمسی

          مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه تورکیه در روزهای اخیر اعلام کرد که پیش نویس توافق نامه ای در مورد موضوع منبح بین دو کشور آماده شده است که جزئیات آن طی روزهای آینده قطعیت خواهد یافت مکانیزم آستانه که برای کاهش تنش در سوریه و ایجاد صلح بین طرفین ایجاد شده به کار خود ادامه میدهد.

          همانطور یکه میدانید در راستای تامین صلح در سوریه مکانیزم آستانه ایجاد شد و در چارچوب این مکانیزم، برخی از مناطق سوریه با ضمانت تورکیه، ایران و روسیه به صفت مناطق کاهش تنش مشخص شدند. پس از حمله ایران، روسیه و رژیم اسد به مناطق کاهش تنش و تصرف آنها از سوی رژیم اسد، بر اهمیت ادلب افزوده شد. از آنجایی که ادلب در نزدیکی مرز تورکیه قرارگرفته، بنابراین یک فاکتور بسیار مهم در تقویت موقعیت تورکیه میباشد. علاوه بر این از آنجایی که اکثریت مخالفین موجود در مناطق تحت محاصره رژیم به ادلب و مناطق آزاد شده در نتیجه عملیات سپر فرات انتقال یافته اند، بنابراین ادلب تبدیل به دژ نظامی مخالفان شده است. در چارچوب روند آستانه، وضعیت ادلب از سایر مناطق کاهش تنش متفاوت است. با تاسیس 12 نقطه مراقبتی از سوی تورکیه، 10 نقطه مراقبتی از سوی روسیه و 7 نقطه مراقبتی از سوی ایران در این منطقه، درگیری ها در ادلب در مقیاس بزرگی متوقف شده است. بویژه پایگاههای نظامی تاسیس یافته از سوی تورکیه توانسته است از پیشروی نیروهای رژیم اسد به سمت مخالفان جلوگیری نماید. نقاط نظارت بر آتش بسی که توسط تورکیه ایجاد شده، در بعد عملی آینده چالش های بسیاری را به همراه دارد. در حالی که هم مرز بودن تورکیه با ادلب و توانایی آن در انتقال مستقیم نیروهایش به این منطقه مزیت بزرگی محسوب میشود، اما احتمال حمله عناصر افراطی و عوامل رژیم در ادلب باعث میشود تا تورکیه در انجام وظیفه تامین صلح در منطقه با مشکل مواجه شود. چنانچه در جریان انتقال برخی لوازم به این منطقه، کاروان ترک در نتیجه انفجار واسطه بمب گذاری شده در حال پارک، آسیب دیده بود. حتی بعضی اوقات نیروهای رژیم اسد و نیز شبه نظامیان خارجی شیعه تحت رهبری ایران، به سوی نیروهای تورکیه آتش گشوده اند. در واقع استقرار نیروهای نظامی  تورکیه در خط مقدم سوریه برای جلوگیری از وقوع درگیری ها، نشانه روشنی از أراده تورکیه برای حصول صلح در سوریه است.

            تورکیه در حالیکه از سویی با حضور در روند آستانه سعی دارد به جنگ و خونریزی بین رژیم اسد و مخالفان سوریه پایان داده و از مرگ و میر انسانها جلوگیری کند و نیز راه را برای پیشرفت مذاکرات بین طرفین و آغاز روند انتقال باز نماید، از سوی دیگر نیز به مبارزه با سازمان های تروریستی که با استفاده از فضای هرج و مرج در سوریه بوجود آمده اند، ادامه دارد. تورکیه با انجام عملیات سپر فرات توانست مرزهای خود را از لوث وجود تروریست های داعش پاک نماید و پس از آن نیز در چارچوب عملیات شاخه زیتون، منطقه عفرین را از سازمان تروریستی پ ک ک / ی پ گ پاکسازی نمود. همکاری و همراهی تورکیه در هر دوی این عملیاتها با نیروهای محلی سوریه از سویی باعث افزایش نفوذ تورکیه در منطقه گردید و از سوی دیگر  نشان داد که تورکیه بر اساس منطق استعماری عمل نمیکند. تورکیه در زمینه مبارزه با تروریزم، از سویی سعی در تامین صلح وامنیت کشور همسایه خود سوریه دارد، از سوی دیگر نیز سعی می کند تا امنیت ملی و داخلی خود را فراهم کند. چنانچه پس از انجام عملیات سپر فرات، حملات تروریستی داعش در تورکیه تا حد زیادی کاهش یافته است. به همین ترتیب، در نتیجه عملیات شاخه زیتون نیز حملات سازمان تروریستی پ ک ک در مناطق ختای و کوههای امانوس خاتمه یافت.

         اما مبارزه تورکیه علیه تروریزم در مناطق دیگر ادامه دارد. همزمان با ادامه عملیاتها در داخل خاک عراق، در جهت نابودی PKK / YPG در شمال سوریه نیز اقدامات مهمی در حال انجام است. پافشاری ایالات متحده آمریکا در اتحاد با YPG مانعی بر سر راه نابودی تروریزم در منطقه بوده و نیز تهدیدی برای امنیت ملی تورکیه به شمار میرود. مذاکرات بین تورکیه و ایالات متحده آمریکا بر سر YPG و نیز آینده منبح از مدتها قبل ادامه دارد. آمریکا به هنگام عقب نشینی از منبح وعده داده بود که YPG نیزاز منطقه خارج خواهد شد، اما علیرغم این وعده به دفاع و حمایت از YPG پرداخت و این امر نیز سبب شد تا روابط بین دو متحد ناتو دچار تنش شود. در ادامه با آمدن رکس تیلرسون وزیر امور خارجه آمریکا به تورکیه و گفتگو با همتای تورک خود، دو کشور در مورد منبح به توافق کلی دست یافتند. عزل رکس تیلرسون از سوی ترامپ و بر سر کار آمدن مایک پمپئو باعث شد تا این روند دچار وقفه شود.  مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه تورکیه در روزهای اخیر اعلام کرد که پیش نویس توافق نامه ای در مورد موضوع منبح بین دو کشور آماده شده است که جزئیات آن طی روزهای آینده قاطعیت خواهد یافت. پس از اظهارات چاووش اوغلو، منابع محلی اعلام کردند که شبه نظامیان YPG در حال انجام آمادگی ها برای ترک منطقه هستند. از قرار معلوم در چارچوب توافق تورکیه و آمریکا، YPG به شرق رود فرات عقب نشینی خواهد کرد و امنیت منبح مشترکا توسط ایالات متحده و تورکیه تامین خواهد شد و مقامات و پولیس محلی نیز توسط این دو کشور تعیین خواهد گردید. اگر چه چنان بنظر میرسد که تورکیه و آمریکا در زمینه منبج به توافق رسیده اند، اما تا زمانی که YPG در شرق رود فرات حضور داشته باشد، مشکلات بین آمریکا و تورکیه در محور سوریه تمام نخواهد شد. گامهای مشترک تورکیه و ایالات متحده به عنوان دو عضو ناتو در منبج، سبب افزایش هماهنگی، ارتباط و اعتماد خواهد شد. اگر دو کشور بتوانند در مورد منبج به توافق برسند، میتوانند در مورد دیگر مناطق سوریه نیز به توافق برسند.

نویسنده: جان آجون نویسنده و محقق بنیاد تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی 

 



اخبار مربوطه