نظری به آجندای تورکیه و جهان دوشنبه 22 عقرب 1396

"اوتوپیا ودیستوپیا"، انسانها و جوامع همواره به امید دسترسی به مدینه فاضله و دوری از مدینه فاسده زندگی کرده و میکنند

نظری به آجندای تورکیه و جهان دوشنبه 22 عقرب 1396

"اوتوپیا ودیستوپیا"، انسانها و جوامع همواره به امید دسترسی به مدینه فاضله و دوری از مدینه فاسده زندگی کرده و میکنند.

شنونده گان عزیز برنامه محتوای برنامه امروزی مان را بحث پیرامون موضوع به بررسی دو مفهوم "اوتوپیا و دیستوپیا" اختصاص دارد که به قلم یاردوچ دکتور اردال شیمشک استاد دانشگاه آتاتورک تحریریافته است. برای اولین بار، مفهوم اوتوپیا یا مدینه فاضله را از دانشنامه ای در کتابخانه خانه ام یاد گرفتم و آن موقع من یک دانش آموز مکتبی بودم. برای من جالب بود که به هنگام خواندن کتاب"دولت" اثر افلاطون، "آتلانتیس جدید" اثر بیکن، "اوتوپیا" اثر مور و "کشور خورشید" اثر کامپانلا ، خویشتن خود را پیدا کرده بودم. خصوصا اینکه کتاب علمی- تخیلی "دیستوپیا" یا "مدینه فاسده"، من را در خود فرو برد. مفاهیم را درک کردم و با گذشت زمان و افزایش سطح تحصیلات و مطالعات متوجه شدم که در دنیای امروز، براساس اوتوپیای غرب، دنیایی منزوی، ترسناک و سیاه در انتظار ما است.

براساس کتاب دیستوپیا، رابطه بین تولید و مصرف، گسترش روش های انباشت سرمایه، پیشرفت های تکنولوژیکی و خودیت رو به تزاید انسانی، دنیای آینده را به صورتی اجتناب ناپذیر به جهانی غیرقابل تحمل تبدیل خواهد کرد. در کتابهای علمی - تخیلی نویسندگان برجسته ای چون اولدوس هاکسلی و جورج اورول، دنیایی که به تصویر کشیده میشود دنیایی تاریک است. با توجه به این اوتوپیاها، از بیرون حملات دوامداری وجود دارد. حتی زمانی که هیچ حمله ای وجود ندارد، اوتوپیا کاملا آماده برای مقابله با حمله به سر میبرد. برای غلبه بر این اوضاع، لازم است جهانهایی که متعلق به آنها هستند را کنترل کنند و طرحهای خود را اجرایی نمایند. به این ترتیب از رابینسون کروز تا دون کیشوت همه میخواهند تا دنیای مطلوب خود را راه اندازی کنند. مثلا، رابینسون کروز در پی ایجاد یک دنیای جدید است. اوتوپیایی که او میخواهد در این راستا ایجاد کند، کاملا مبتنی بر اقتدارگرایی است، اوتوپیایی همانند دیگر اوتوپیاها. انتخاب محل یک جزیره نیزتلاشی برای تقویت امنیت منطقه دربرابرتهدیدات خارجی است. اوتوپیای فااوست اثر مارلوف نیزاورا به سوی یک دیستوپیا و یا ضد اوتوپیا رهنمون می شود. فااوست اثر گوته نیز چنین است. اوتوپیای شرق کاملا مخالف غرب است. در حالی که قهرمانان غرب در حال تلاش برای نشان دادن خود و فراافکنی مشکلات به جهان خارج هستند، افراد شرقی به خودشناسی و درون شناسی میپردازند. به همین دلیل است که فردغربی، به سوی تنت، بیگانگی، نژادپرستی، نازیزم، فاشیزم و کمونیزم تمایل پیدامیکند. به طورخلاصه، دربطن اوتوپیا و دیستوپیای غرب دو انگیزه "قدرت" و"حاکمیت" خوابیده است. دراسلام چنین فکروحشیانه ای وجود ندارد. دراندیشه های فارابی، ابن بعث، ابن رشد و حتی ابن نفیس، حتی اگر بخشی ازطرح های اجتماعی نیزموجود باشد این خود فرداست که نفس وهوسش را کنترل میکند وخویشتنش راهدایت مینماید. درابن بعث این رگه فلسفی قویتراز دیگران است. ابن عربی وصدرالدین قونوی نیزباهدایت این تحولات، به یک معیاربرای فلسفه اسلامی تبدیل شده اند. چرا ما این همه مقایسه کردیم؟ وقتی به دنیای غرب نگاه میکنیم، همیشه میبینیم که جهان غرب به دلیل ترسی که ازعدم موجودیتش دارد اقدام به خونریزی درجهان میکند. جاه طلبی های شدید به کررات مراکز قدرت غرب رابه حرکت وادارمیکنند. ازدوسال بدینطرف  است که بخش شمالی اروپا و بالکان به معنای واقعی کلمه به انبار سلاح و مهمات تبدیل شده اند. ایالات متحده آمریکا کشتی های جنگی بزرگ، طیاره ها و وسایل نقلیه زرهی را به سراسر جهان میفرستد. درحال حاضر، سرتاسرجهان، از جاپان تا شمال اروپا، به بشکه باروت تبدیل شده است. این کشورها که اکثر آنها دوستان و متحدان ما هستند گاهی سکوت میکنند و گاهی اوقات در برابر این تحولات به مقاومت میپردازند. به شرقمیانه نگاه کنید. پس ازصدور اعلامیه بالفور شرقمیانه تبدیل به تشتی از خون شده است. شرقمیانه از مدت 100 سال یدینطرف است که تقریبا به منطقه ای برای تصفیه حساب کشورهای غربی تبدیل شده است. اگر به منطقه خلیج بنگریم، همه روزه تنش سیاسی جدیدی در این منطقه بمیان می آید. در خلال این تنش و اصطکاک ما بیشترین آسیب را می بینیم. درحقیقت، نه تنها وجود اصطکاک در خلیج ، بلکه وجود تنش، اشک و خون درهر جای جهان که باشد، قلب مسلمانان را جریحه دارمیکند. از آنجا که ما معتقدیم که همه مردم جهان از پدر و مادر واحدی یعنی حضرت آدم و حوا پدید آمده اند، لذا از نظر ما یک گاوچران آمریکایی، یک کارگر آلمانی و یا یک ماهیگیرجاپانی، همه و همه برادران ما هستند. برای ما لازم است که با اندیشه های این چنینی خود غرب را متقاعد کنیم که انها نیز برادران ماهستند. ما شرقی هستیم؛ به خصوص کسانی که با فرهنگ اسلامی وارزش های اخلاقی رشدکرده اند.

 اگرما قادر به توقف این روند نباشیم دنیا به گویی از آتش تبدیل خواهد شد.

این را بدانیم و باور داشته باشیم که این جهان تا روز قیامت برای همه انسانها کافی است.



اخبار مربوطه