شرقمیانه از دیدگاه تورکیه پنجشنبه 20 میزان 1396

از آنجایی که دیده میشود، تحولات روزدرعراق وسوریه دوقدرت منطقه ای در شرقمیانه را به یکدیگر نزدیک می کند

شرقمیانه از دیدگاه تورکیه پنجشنبه 20 میزان 1396

        ترکیه و ایران صاحب مرز مشترکی بطول 560 کیلومتر بوده و این مرز ظرف حدود 400 سال تغییر نیافته است. درحال حاضر سفارت ترکیه در تهران و سرقنسولگری های تبریز، ارومیه و مشهد انجام وظیفه میکنند. ایران نیز در ترکیه با سفارت انقره و سرقنسولگری های استانبول، ارضروم و ترابوزان تمثیل میشود. ترکیه در نظر دارد که روابط دوجانبه با ایران را در چهارچوب اصول عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر، احترام متقابل و حسن همجواری توسعه بدهد. علی الخصوص سعی میشود که در دوره اخیر با دیدارهای متقابل در سطح عالی، به دیالوگ سیاسی در هر عرصه روابط دو جانبه و موضوعات منطقه ای توسعه داده شود. یکی از نتایج ناشی از همه پرسی استقلال در شمال عراق که چندی پیش برگزار شد، نزدیکی دو کشور را تشکیل داد. برخی ها این نزدیکی را بعنوان تشکیل پیمان جدیدی در شرقمیانه ارزیابی کردند. در حال حاضر ارزیابی این نزدیکی بعنوان یک پیمان هنوززود است. ولی تبدیل نزدیکی بین دو کشور به یک پیمان نیز غیر مترقبه نخواهد بود. ترکیه و ایران سالیان مدیدیست که در جغرافیای آسیای جنوبشرقی، از قفقاز گرفته تا آسیای میانه و شرقمیانه رقابت میکنند. این رقابت هرگزاز بین نرفت. اما این دو دولت در تشکلاتی چون پیمان های سعدآباد وبغداد با اولویت امنیتی وسازمانهایی مانند گروه هشت و همکاریهای اقتصادی با مرکزیت تجارت و اقتصاد همکاری میکنند.

 

       دیدار چندی پیش رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه از ایران، در این باب دقتها در شرقمیانه را به روابط ترک – ایران معطوف کرد. درنتیجه دیدارستر جنرال خلوصی آقار رئیس عمومی لوی درستیزوالی اردوی ترکیه از ایران و دیدار ماه آگست محمد باقری رئیس عمومی لوی درستیزوالی اردوی این کشور از ترکیه نشانگر دادن اولویت به بعد امنیتی در روابط دو کشور میباشد. امروزه روند تجزیه عراق و سوریه،  انقره و تهران را به یکدیگر نزدیک میکند. پیروی ازموضع مشترک به تعقیب همه پرسی نامشروع در شمال عراق، تفاسیر مربوط به انتقال این نزدیکی به ابعاد پیشرفته را بهمراه آورده است. در این باب دیدار اردوغان از تهران در چهارچوب 4 امین اجلاس شورای عالی همکاری در نزد افکارعمومی بسیار مهم تلقی میشود. دردیدارمذکوراردوغان در زمینه همکاریهای اقتصادی از توریزم گرفته تا بانکداری و از گمرکات گرفته تا گازطبیعی، قراردادهای متعددی به امضا رسید. علاوه براین در رابطه با افزایش حجم تجارت به 30 میلیارد دالر و استفاده از پولهای ملی توافق حاصل شد. برعلاوه این چهارچوب مذاکرات ذیربط با نحوه اجرای سیاستهای مربوط به تصمیم اداره منطقه ای کرد شمال عراق در راستای همه پرسی و اداره کرد مناطق عاری از درگیری در سوریه تشکیل یافت. این وضعیت نشان میدهد که دو کشور در عرصه های دفاع و اطلاعات در تکاپوی پیدایش همکاری نزدیک میباشند. انقره و تهران با حمایت از تدابیر بغداد علیه اربیل، درصدد تحقق بازگشت بارزانی از اشتباه اش هستند. نکته نظرات و اظهارات اردوغان در خلال دیدار و گفتگو با رهبران ایران در تهران نشانگر این امر میباشد. مثلا موضع مشترک اردوغان با رهبران ایران در رابطه با اینکه اسرائیل و امریکا از جهش بارزانی حمایت میکنند، جلب توجه میکند. تصمیم مهم دیگری که در مذاکرات تهران اتخاذ شد، تشدید تحریمات علیه اداره منطقه ای کرد شمال عراق میباشد. ماهیت تحریمات جدید هنوز نامعلوم است. بخصوص ترکیه تاکنون در مورد این موضوع محتاطانه عمل کرده و انتظار میرود که به موضع مذکور خود نیز ادامه بدهد. سازمانهای تروریستی چون پ ک ک / پ ی د که مورد حمایت برخی از کشورهای غربی بعنوان ابزاری برای سیاستهای شرقمیانه می باشد، در عراق و سوریه امتیازهای مختلفی بدست آوردند. این امتیازها ترکیه و ایران را بدون در نظر گرفتن اختلاف نظرها، به همکاری در زمینه امنیت سوق میدهد. در این نقطه باید متفقین غربی ترکیه که منافع حیاتی انقره در منطقه را نادیده میگیرند، باید بدانند که انقره را به همکاری با تهران و مسکو سوق میدهند. زیرا تحولات واقع مسئله بقاء ترکیه میباشد. متفقین غربی ترکیه باید این وضعیت را درک کرده و ضروریات متفقی را بجای بیاورند. درغیر اینصورت نزدیکی ترکیه به ایران و روسیه تحولی اجتناب ناپذیر خواهد شد.

       ترکیه وایران درحال حاضر به تهدیدات ناشی ازمنطقه علیه خود واقف هستند. بنابران نزدیکی به یکدیگر ادامه خواهد یافت. نگرانیهای امنیتی مشترک دو کشور به نزدیکی مذکور تسریع میبخشد. رقابت برتری دوکشوردرمورد موضوع عراق و سوریه، موجب تقویت پ ک ک که تمامیت ارضی هردورا تهدید میکند، شده است. شاید هم از اینروست که به همکاری مبادرت ورزیده اند. حال باید پرسید که آیا تبدیل نزدیکی ترکیه و ایران به یک پیمان قوی که در طول تاریخ رقیب یکدیگر بوده اند، امکان پذیر خواهد بود یا خیر؟ باید گفت که این را نیز تحولات روند آینده در منطقه نشان خواهد داد.



اخبار مربوطه