Ibrahim Kalin/ Da li je moguće resetovati odnose Turske i EU?

Turska igra jako značajnu ulogu u pogledu sigurnosti Evrope. No, nećemo pristati na dvojne standarde, prijetnje i otvoreno neprijateljstvo.

Ibrahim Kalin/ Da li je moguće resetovati odnose Turske i EU?

Turska je 2005. godine započela proces kandidature za ulazaka u porodicu evropskih zemalja .

Ono što je nekada bilo uzbudljivo i obećavajuće u otvaranju novih poglavlja, kasnije je izazvalo  nedostatak povjerenja i opstrukcije na putu više nego što je iko mogao da razmišlja prije 12 godina.

Problemi i krize na regionalnom i nacionalnom nivou vidno su zaoštravale odnose između Turske i određenih evropskih zemalja, i doveli do zaustavljanja procesa pridruživanja.

Neophodno je ponoviti da su odnosi između Turske i EU sigurni . Ali to se ne može dogoditi ako obe strane ne pristaju da se angažuju jednako pošteno, poštujući se kao ravnopravnim partnerima.

Tursko odstranjivanje  može donijeti kratkoročne populističke dobitke, ali to nije  garancija mira, sigurnosti i prosperiteta za bilo koga.

Da bismo bili jasni, problemi sa kojima se suočavamo danas prevazilaze granice Turske i Evrope i utiču na odnose između islamskih i zapadnih društava u vrijeme globalnih kriza, povećanog nacionalizma , rasizma i rastućeg očaja širom sveta.

Nemoguće je promovisati svjetski mir i održati kulturu poštovanja i koegzistencije na globalnom nivou bez islamskih i zapadnih svjetova koji će se spojiti kako bi upravljali njihovim razlikama i djelovali za zajedničko dobro čovječanstva.

U nekim evropskim zemljama, neprijateljstvo prema Turskoj postalo je sastavni deo unutrašnje politike jer ide u korist  desničarskim strankama .

Međutim, ono što je počelo kao zanemarljiv problem pre deset godina, danas je postao deo glavne teme.

Prijetnje desničarski ekstremista mogu imati katastrofalne posljedice.

Nepotrebno je reći da retorika protiv Erdogana u Evropi ne samo  opterećuju odnos Turske  sa evropskim vladama, već i da milioni turskih državljana koji žive u granicama Evropske unije se stavljaju u nezavidnu poziciju.

Turska danas nije ista država kao ona koja je 1963. godine izrazila početni interes za pridruživanje onome što se tada zvalo Evropska ekonomska zajednica.  

Isto tako nije ni ista država koja je 1999. godine postala zemlja kandidat. Populacija Turske se gotovo utrostručila od 1960. godine. Naš BDP se povećao za više od 80 puta od 1963. godine.

Međutim, ono što neki posmatrači obično ignorišu, je da i Evropa danas ne izgleda isto kao i početkom 2000-ih.

Stari kontinent danas karakteriše neonacistički ekstremizam, populizam i zločini iz mržnje protiv imigranata, muslimana i drugih.

Brz pogoršavajuća bezbednosna situacija u Evropi, zajedno sa naporima određenih evropskih vlada da zatvore vrata za kandidaturu Turske za članstvo u EU, rezultirala je stalnim smanjenjem podrške turskog naroda za članstvo u EU.

Dok evropski populisti stalno napadaju na našu kulturu, izabrane lidere i naše interese, Turska poziva na novi i konstruktivniji pristup.

Nedavno, nakon ustavnog referenduma u Turskoj u aprilu 2017. godine, predsjednik Recep Tayyip Erdogan sastao se s evropskim liderima, uključujući njemačku kancelarku Angelu Merkel, kako bi otvorili novu stranicu u odnosima.

To je bilo uprkos činjenici da je njemačka vlada, zajedno sa još nekoliko evropskih zemalja, se miješala u unutrašnje poslove Turske pružanjem podrške protivnicima ustavnih reformi, uključujući poznate pripadnike terorističkih organizacija PKK i FETO, dok je sve uradila kako bi spriječila da osobe koje su podržavale reforme pročuju svoj glas.

Nakon referenduma, predsjednik se u Briselu sastao sa zvaničnicima EU kojima je još jednom ponovio da je Turska odlučna povodom oživljavanja odnosa sa EU. No, uspon ultra desnice u Evropi je spriječio napredak po ovom pitanju.

Izbori koji su prošlog mjeseca održani u Njemačkoj potvrdili su da širenje mržnje prema Turskoj i predsjedniku Erdoganu neće zaustaviti uspon populizma krajnje desnice u Evropi. Iako su lideri najvećih njemačkih stranaka prilikom izborne kampanje davali jako oštre izjave protiv naše zemlje, izborni rezultati su ipak pokazali realnost da je preko milion birača, koji su na izborima 2013. godine svoj glas dali partiji njemačke kancelarke Merkel CDU/CSU ovoga puta svoj glas iskoristili za rasističku partiju AfD.

Radikalni pokreti desnice i ljevice su se naročito u bivšoj istočnoj Njemačkoj pokazali dosta uspješnijim od centralnih stranaka. Činjenica da su radikalni pokreti postali popularniji u doba kada njemačka ekonomija bilježi uspjehe, nadalje postavlja pitanja o pouzdanosti tradicionalnih pretpostavki o vezi između siromaštva i radikalizacije. Politika miroljubivosti i ustupaka nije funkcionirala prije jednog stoljeća i nemamo razloga vjerovati da će sada funkcionirati.

Članstvo u EU mi ocjenjujem kao strateški cilj u vezi političkih, ekonomskih i sigurnosnih razloga. U svijetu koji iz dana u dan postaje sve opasniji, Turska igra jako značajnu ulogu u pogledu sigurnosti Evrope. No, nećemo pristati na dvojne standarde, prijetnje i otvoreno neprijateljstvo.

Odnosi Turske sa Evropskom unijom mogu se popraviti pod uslovom da evropski lideri prihvate da nejednak i nepravedan odnos više nije održiv. Moraju biti spremni da poštuju demokratske izbore turskog naroda; da poštuju turske izabrane lidere i angažovanje Turske kao ravnopravnog partnera.

Ovo važi i za sporazum o migraciji između Turske i EU i za liberalizaciju viza za šengen, što je prije mnogo godina trebalo da bude odobreno turskim građanima. Jednostavno je nepravično tretirati neuspijeh Evrope da ispuni svoje obaveze kao tehničku i malu stvar, a zatim optuživati Tursku da ona kvari pravila igre.

Turska i Evropa su u odnosu povjerenja, uzajamnog poštovanja i solidarnosti. Ali ovo nije jednosmjerna ulica, a teret dokazivanja ne može preuzeti samo Turska. Ako iz jednog ili drugog razloga Evropa okrene leđa Turskoj ili bilo kojoj zemlji u vezi s tim, prirodno je da ta zemlja istražuje i druge mogućnosti. Štaviše, nema smisla dovesti u pitanje potez Turske da proširuje svoje poglede spoljne politike izvan zapadnog horizonta.

Umjesto toga, Evropljani moraju napraviti više zajedničkih napora za prevazilaženje nasleđa evrocentrizma koji, s obzirom na realnost 21. vijeka, boli Evropu više od drugih i obraća pažnju na legitimne zabrinutosti i interese sigurnosti u Turskoj. Vrednosti pravde, jednakosti, povjerenja i poštovanja, a ne dvostrukih standarda i političkog manevrisanja su od suštinskog značaja za stvaranje nove klime u okviru koje bi moglo biti moguće resetovanje odnosa između Turske i EU.



Povezane vijesti