Balkanske Aktuelnosti 47/2017

Politika koja se vodila prema Turcima i drugim sunarodnicama iz korijena je promijenila etničku i vjersku mapu Balkana. Prema zvaničnim podacima na Balkanu danas živi oko 8 miliona i 250 hiljada muslimana

Balkanske Aktuelnosti 47/2017

 

 

Postojanje Turaka na Balkanu staro je koliko i postojanje Slavena. Drevni spomenici i ruševine ukazuju na prisustvo raznih turskih plemena na Balkanu, čak i prije Osmanlija. Na Balkanu se mogu pronaći tragovi raznih turskih plemena kao što su Avari, Pečeneci, Oguzi, Kumani i mnogi drugi. Osmanska država razvila je najduže i trajne odnose Turaka na Balkanu.

 

Osmanlije su po prvi put na Balkan zakoračile osvajanjem tvrđave Čimpe u blizini Galipolja, što je pratio napredak ka centralnoj Evropi dug oko 350 godina. U drugoj polovini 14. stoljeća u Evropi nije bilo skoro nikoga ko je mislio da će se Osmanlije zaustaviti samo pred Bečom. Poraz u Drugoj Bečkoj opsadi bio je početak kraja snage Osmanske vojske. Povlačenje Osmanlija iz Centralne Evrope i sa Balkana trajalo je oko 210 godina i okončano je Balkanskim ratovima u periodu od 1912-1913. godine.

 

Prilikom povlačenja Osmanlija sa Balkana, muslimani na ovim prostorima bili su podležni sistematskom zulumu. Muslimani su prije svega bili primorani da napuštaju područja gdje su Osmanlije izgubile autoritet i sa kojih se povukla osmanlijska vojska. Hrišćanske snage su primorale muslimane na izbjeglištvo, u suprotnom ili su ih ubijali ili primoravali na prihvatanje katoličke vjere.

 

Grčki ustanak 1821. godine prvi je u nizu događaja gdje su Turci i muslimani na Balkanu bili podležni sistematskom etničkom čišćenju i progonu. Masakr u Tripoliju koji je realizovan u okviru ovog ustanka samo je jedan od najvećih drama u historiji Turaka. Ono što su grčki buntovnici uradili u Tripoliju predstavljao je primjer za druge balkanske narode koji su se kasnije pobunili protiv Osmanlija. Istim metodama i na sličan način Turci su kasnije prognani i sa područja Balkana.

 

Prema istraživanju Justina McCarthy¨ya na teritoriji koju su Osmanlije uzele od Evrope u periodu prije balkanskih ratova isključujući Albaniju živjelo je 2.315.293 muslimana. Nakon Balkanskih ratova ovaj se broj smanjio za 62% i iznosio je 1.445.179. u ovom procesu umrlo je 632.408 muslimana, dok je 812.771 musliman odselio u Anadoliju. Historičar Stefanos Yerasimos napisao je da se slabljenje Osmanlija i formiranje novih država na Balkanu shvatalo povratkom izgubljenih teritorija i da je cilj bio da se do kraja Prvog svjetskog rata Turci protjeraju iz Evrope.

U periodu kraljevstva i socijalizma na Balkanu koji je zavladao nakon Osmanskog carstva, na Turke se uglavnom gledalo sa dozom nepovjerenja i uvijek su se prema njima odnosili kao prema strancima. Zvjerstva i zulum su uvijek bili prisutni,  s tim što se mijenjala samo doza u zavisnosti od perioda i od zemlje. Na primjer Turci su naročito u Bugarskoj i Zapadnoj Trakiji bili podležni velikoj asimilaciji. Genocid i masakr nad Bošnjacima u periodu od 1992-1995. godine otvorio je put ka tragediji nad muslimanima na Balkanu koju su doživjeli krajem 20. stoljeća.

 

Politika koja se vodila prema Turcima i drugim sunarodnicama iz korijena je promijenila etničku i vjersku mapu Balkana. Prema zvaničnim podacima na Balkanu danas živi oko 8 miliona i 250 hiljada muslimana, što predstavlja 12% ukupne populacije na ovoj teritoriji. Prema Kemalu Karpatu, koji je uradio opsežnu studiju u vezi osmanske populacije, u drugoj polovini 19. stoljeća muslimani su na Balkanu činili 43% ukupne populacije. Ova drastična razlika ukazuje na činjenicu da se treba istražiti proces smanjenja broja Turaka i muslimana na Balkanu.

 

U današnjim balkanskim zemljama došlo je do velikih promjena koje se svakako tiču i turske manjine. Naime, jedan dio balkanskih zemalja su članice NATO-a i EU, dok se neke nalaze na tom putu. Što je najvažnije, danas se sve zemlje regije vode režimima koji su izabrani demokratskim putem. Na ovaj način je Balkan ušao u proces transformacije gdje uveliko vlada vladavina prava, gdje je počela da djeluje demokratija i gdje su pod garanciju uzeta ljudska prava. Skoro u svim balkanskim zemljama učinjene su zakonske provedbe u vezi političkog i zakonskog statusa manjina. Razvoj situacije u ovom smjeru pozitivno se odrazio na život Turaka na Balkanu, no činjenica je da su u nekim zemljama i dalje zastupljeni isti problemi. I sami smo svjedoci problema sa kojima se Turci povremeno suočavaju u balkanskim zemljama.

 



Povezane vijesti