Balkanske Aktuelnosti 42/2017

Iako ove dvije zemlje ne posjeduju zajedničku granicu, turski zvaničnici svakom prilikom ponavljaju da Srbiju smatraju susjedom. Ankara, kojoj je put preko Srbije najkraća ruta do Evrope, ovu zemlju smatra ključnom za očuvanje mira i stabilnosti na Balkan

erdogan sirbistan donusu.jpg
erdogan
emine erdogan sancak.png
erdogan vucic.jpg
erdoğan sirbistan.jpg
erdoğan sirbistan.jpg
Erdogan u zvaničnoj posjeti Srbiji
Erdogan u zvaničnoj posjeti Srbiji

U Beogradu s predsjednikom Erdoganom boravi njegova supruga Emine Erdogan, kao i načelnik Generalštaba oružanih snaga, general Hulusi Akar, zamjenik premijera Fikri Isik, ministar vanjskih poslova Mevlut Cavusoglu, ministar energetike i prirodnih resursa Berat Albayrak, ministar za Evropsku uniju i glavni pregovarač Omer Celik, ministar okoliša i urbanizma Mehmet Ozhaseki, ministar ekonomije Nihat Zeybekci, ministar prehrane, poljoprivrede i stočarstva Turske Ahmet Esref Fakibaba, ministar šumarstva i vodoprivrede Veysel Eroglu i ministar prometa, pomorstva i komunikacija Ahmet Arslan.

 

Balkanske Aktuelnosti 42

 

Predsjednik Recep Tayyip Erdogan je na poziv srbijanskog kolege Aleksandra Vučića u periodu od 9-11. Oktobra obavio zvaničnu posjetu Srbiji. Potpisani sporazumi i izjave koje su date prilikom susreta pokazuju da su odnosi Turske i Srbije ušle u novi period i da su počeli da se transformišu u strateško partnerstvo. Tokom susreta je iznijeto da prijateljske veze između Turske i Srbije pružaju veliki doprinos očuvanju stabilnosti na Balkanu, a istaknuta je i velika bitnost razvoja odnosa u pogledu ekonomskog razvoja regije. Tursko-srpski poslovni forum i 16 sporazuma koji su potpisani u raznim oblastima pokazali su da se radi na tome da se ekonomske veze dviju zemalja povećaju na puno veći nivo.

Svi oni koji se bave istraživanjem historije Balkana dobro znaju da su jugoslovenski kralj Aleksandar Karađorđević i Ataturk posjedovali jako dobre prijateljske veze. Vjeruje se da je kralj Aleksandar pridobio simpatije Ataturka kada je odbio učešće u okupatroskom planu protivničkih država Osmanske imperije koja je doživjela poraz u Prvom svjetskom ratu. Kada je Aleksandar 1934. godine ubijen u Marseju, Ataturk je u telegrafu kojeg je uputio Beogradu kazao da je izgubio ¨dragog mu brata¨. Posjeta lidera komunističke Jugoslavije Josipa Broza Tita Ankari 1954. godine je bila jako ekskluzivna u to vrijeme. No, usljed uticaja ideološke podijele koja je vladala za vrijeme Hladnog rata, nakon 1955. godine odnosi Ankare i Beograda su počeli da gube stari entuzijazam. Odnosi Ankare i Beograda nakon 1990-tih godina su stali pod uticaj zbivanja koja su se u to vrijeme događala na prostorima bivše Jugoslavije. Zbivanja u BiH u periodu od 1992-1995. godine, potom rat na Kosovu su uslovili nagle padove i uspone u odnosima Turske i Srbije.

Nakon što su demokrate preuzele vlast u Srbiji, oktobra 2000., bilateralni odnosi Turske sa Srbijom su počeli da se popravljaju. Nakon proglašenja nezavisnosti Kosova u februaru 2008. godine, odnosi Turske i Srbije su opet zahladnili.  Turska je bila jedna od prvih zemalja koje su priznale nezavisnost Kosova. No, i pored toga, Ankara i Beograd su u posljednjih 8 godina učinili odlučne korake kojima su uspjeli da poprave i razviju bilateralne odnose. Veličanstven doček predsjednika Erdogana od strane srbijanskog kolege Vučiča podsjetila je na period prijateljstva između kralja Aleksandra i Ataturka.

Iako ove dvije zemlje ne posjeduju zajedničku granicu, turski zvaničnici svakom prilikom ponavljaju da Srbiju smatraju susjedom. Ankara, kojoj je put preko Srbije najkraća ruta do Evrope, ovu zemlju smatra ključnom za očuvanje mira i stabilnosti na Balkanu. Kada se pogleda sa aspekta Srbije, Beograd je u posljednje vrijeme pokazao veliko interesovanje za turskim kapitalom kada su u pitanju razvoj projekata infrastrukture i povećanje zapošljavanja.

Udio Srbije u ukupnoj vanjskoj trgovini koju je Turska 2016. godine realizovala sa 10 balkanskih zemalja iznosi 6,7% u izvozu i 4,5% u uvozu. Kumulativna vrijednost turskih investicija u Srbiji je do kraja 2016. godine iznosila oko 113 miliona dolara. Prilikom posjete predsjednika Erdogana Srbiji, rečeno je da će turska tekstilna kompanija u Kraljevu uložiti investiciju vrijednu 35 miliona eura. Osim toga, Turska je pružila podršku izgradnji autoputa Sarajevo-Beograd  čija se vrijednost procjenjuje na 800 miliona eura. 16 sporazuma koji su potpisani prilikom posjete predsjednika Erdogana, i to na raznim poljima, od trgovine, saobraćaja, energetike pa sve do obrazovanja, pokazuju da se infrastruktura ekonomske saradnje dviju zemlja u velikoj mjeri razvila. Vjeruje se da će turski biznismeni od sada biti mnogo zainteresovaniji za poslovanje u Srbiji.

Predsjednik Erdogan podržava i ideju da se Srbija uključi u projekat izgradnje plinovoda Turski tok, kojim će se prirodni plin preko Turske transportovati u Evropu. Postoji velika vjerovatnoća da i Moskva podržava istu ideju. No, Beograd bi povodom ove teme morao uzeti dopust EU, sa kojom vodi pregovore za punopravno članstvo.

Sandžak, regija u kojoj uglavnom žive Bošnjaci, sa velikim zadovoljstvom pozdravlja novi period koji je počeo između Turske i Srbije. Prilikom posjete Srbiji, predsjednik Erdogan je zajedno sa kolegom Vučićem posjetio srce Sandžaka, Novi Pazar i još jednom ponovio da Ankara ovu regiju smatra mostom prijateljstva između Turske i Srbije. Na žalost, Sandžak je i dalje na listi najslabije razvijenih regija u Evropi. Zbog svega toga sandžački Bošnjaci sa velikom nadom priželjkuju realizaciju turskih projekata kako bi se ova regija počela razvijati.

Bez obzira na razlog, bliskost između Turske i Srbije posljednjih godina, pokazuje da su se ove dvije zemlje u prošlosti suočavale sa nedostatkom dijaloga. Nedostatak dijaloga bi se povremeno pretvarao i u ¨medijski rat¨. Bliskost koje su Ankara i Beograd pokazali posljednih godina pozitivno se odrazila i na medije dviju zemalja. No, dobra saradnja Ankare i Beograda ponekad bi izazvala nepotrebne reakcije BiH i Albanaca u regiji. Činjenica je da će se zbližavanje Ankare i Beograda pozitivno odraziti i na ostali dio Balkana. I EU, koja na tursko postojanje na Balkanu gleda sa dozom konkurentnosti,  treba shvatiti ovu realnost. Čak šta više, zajedničko djelovanje na Balkanu može stvoriti novu konotaciju u odnosima Turske i EU.

 



Povezane vijesti