Balkanske Aktualnosti 30/2017

Ni Bugarska niti Rumunija svoju sigurnost u potpunosti ne mogu prepustiti Evropi, jer je poznato da zemlje EU nisu zajednički djelovale niti za vrijeme ratova koji su se na Balkanu dogodili 90-tih godina niti za vrijeme ratova na Bliskom istoku.

Balkanske Aktualnosti 30/2017

 

 

Vidno je primjetna činjenica da se međunarodni akteri, poput Amerike i EU, u posljednje vrijeme sve više interesuju za Crnomorsku regiju. Crnomorska regija je u očima Amerike i EU štit koji štiti Evropu od nekih prijetnji, poput organizovanog kriminala i terora, ali isto tako i energetski most između istoka i zapada. Usljed geopolitičkog položaja kojeg posjeduju, Bugarska i Rumunija sebe smatraju važnim faktorom ovog energetskog mosta i štita.

Sve do 1991. godine, sve priobalne zemlje Crnomorske regije, osim Turske, su bile pod uticajem Moskve. Nakon ovog datuma, Crnomorska regija je postala pristupačna i za ostale aktere tako da je došlo do transformacije u odnosima sila u regiji. Nakon članstva Bugarske i Rumunije u NATO, zapadni dio Crnomorske regije je ušao pod okrilje NATO-a, što je uslovilo da ova regija postane jako bitna sa aspekta Evro-atlantske sigurnosti.

Kada se pogleda sa aspekta Wašingtona, i Bugarska i Rumunija, koje se vode od strane vlada koje su prijateljske nastrojene prema Americi, posjeduju stratešku poziciju sa geografskog aspekta. Ove dvije zemlje, koje pružaju veliku podršku NATO-u, sa jedne strane granice Saveza otvaraju ka Crnomorskoj regiji, a sa druge strane predstavljaju ¨odskočnu dasku¨ Alijanse prema Kavkazu i Bliskom istoku. Osim toga, položaj Rumunije i Bugarske je od velikog značaja i povodom transporta nafte iz Centralne Azije i Kaspijske regije u Mediteran i Evropu te smanjenje ovisnosti od energetskih izvora koji su pod kontrolom Rusije.

Strategija Amerike prema Crnomorskoj regiji se oslanja na dva faktora: prvi ovisi od toga koliku logističku podršku će dobiti Amerika od zemalja regije. Bugarska i Rumunija, koje su dozvolile da se na svojim teritorijama formiraju američke baze su odigrale jako bitne uloge u ovom okviru. Drugi faktor je proširenje prostora na kojem djeluju NATO i OESS, a da pri tom pod svoje okrilje uvrste i Crnomorsku regiju.

Geopolitičke potrebe Amerike iz Crnomorske regije se podudaraju sa ciljevima Bugarske i Rumunije. Prije svega, i Sofija i Bukurešt imaju potrebu da budu smješteni pod sigurnosnim okriljem SAD-a. Dugačije rečeno, ni Bugarska niti Rumunija svoju sigurnost u potpunosti ne mogu prepustiti Evropi, jer je poznato da zemlje EU nisu zajednički djelovale niti za vrijeme ratova koji su se na Balkanu dogodili 90-tih godina niti za vrijeme ratova na Bliskom istoku.

I Bugarska i Rumunija vjeruju da će se sigurnost njih samih i regije učvrstiti zahvaljujući američkim bazama. Osim toga, postoje očekivanja da će američke baze doprinjeti modernizaciji bugarske i rumunske vojske. Istina je da je SAD zemlja koja i dalje pruža najveću donaciju kada je u pitanju reforma odbrambenog i sektora sigurnosti kako u Bugarskoj, tako i u Rumuniji.

Bugarska i Rumunija, koje su dozvolile da se na njihovim teritorijama otvore vojne baze, svakako je da posjeduju i ekonomske interese i očekivanja. Vjeruje se da kada se u ovim zemljama uspostavi totalna sigurnost, da će obje zemlje, čak i cijela regija, postati privlačni za indirektne strane investicije. Bugarska i Rumunija vjeruju da će razvojem odnosa sa Amerikom uspjeti da privuku mnogo veću ekonomsku podršku.

Kada se analizira crnomorska strategija Amerike, može se zaključiti da i Bugarska i Rumunija u prvom pogledu igraju sličnu ulogu. No, kada se analiziraju detalji, dolazi se do drugačijih zaključaka. Naime, vanjska politika Bugarske preferira razvoj saradnje u Crnomorskoj regiji. Bugarski zvaničnici pokušavaju svoju zemlju postaviti u položaj zemlje koja Evropu povezuje sa Crnomorskom regijom, Bliskim istokom i Centralnom Azijom sa aspekta saobraćaja, komunikacija i energetike. Za razliku od Rumunije, Bugarskoj se daje i prioritet kada je u pitanju uspostava stabilnosti na Balkanu. Istina je da se prilikom svakog problema na Balkanu Bugarska suočava sa velikim ekonomskim gubicima.

Za razliku od Bugarske, Crnomorska regija u vanjskoj politici Rumunije je prioritetna u odnosu na Balkan. Za razliku od Bugarske, odnos Rumunije prema Rusiji nije toliko blizak niti prijateljski. Sa svojim postojanjem u Crnomorskoj regiji, Rumunija, naspram problema sa kojima se suočava u vanjskoj politici, iza sebe želi imati Wašington. Proruski separatistički pokret koji djeluje u regiji Transdniestr na istoku Moldavije, i to uz podršku Moskve, su samo neke od tema koje otvoreno smetaju Rumuniji. Nakon invazije Rusije nad Krimom, za Rumuniju je postalo mnogo bitnije da razvije odnose sa Wašingtonom i da na svojoj teritoriji primi američke vojnike.



Povezane vijesti