“Amma bir şeyi çox yaxşı bilirəm ki...” İ.Gürdal

Türk bəstəkarı, çalğıçısı, müğənnisi və atlı oxçuluq üzrə idman ustası İrfan Gürdalla video-müsahibə (Azərbaycan və Türkiyə türkcələrində).

“Amma bir şeyi çox yaxşı bilirəm ki...” İ.Gürdal

Sevda Mirzə (aparıcı): Qonağımız təkcə Türkiyə ilə bağlı deyil, ümumilikdə, bütövlükdə türk dünyasıyla bağlı insandır: İrfan Gürdal. Sizi Azərbaycan dinləyiciləri və tamaşaçıları ilə yaxından tanış etmək istəyirik.

  Siz Türkiyədə dünyaya gəlsəniz də, burada yaşayıb-yaradan sənətkar olsanız da, yaradıcılığınızın müəyyən bir hissəsi Türkiyə musiqilərindən sonra Azərbaycan və Orta Asiya ilə bağlıdır. Bu baxımdan nəinki Azərbaycan üçün də Türkiyə içində işlər görmüsünüz. Yaxşı olar, özünüz deyəsiniz: İrfan Gürdal kimdir?

İrfan Gürdal (bəstəkar, çalğıçı və müğənni): Mən ilk növbədə sizin vasitənizlə Azəbaycanlı dinləyici və seyrçiləri, daha sonra bizi türk dünyasından təqib edən hər kəsi salamlamaq istəyirəm.

  İrfan Gürdal, sizin də dediyiniz kimi, Türk dünyasının mədəniyyətilə maraqlanan, bu mövzuda əlindən hər nə gəlirsə, hansı sahədə olursa olsun, iş görən, tanımağa, tanıdıqca da tanıtmağa çalışan bir insandır.

  Təxminən 30 ildən çoxdur bu mövzuda musiqi sahəsində çalışıram. Mən Mədəniyyət Nazirliyi tərkibində fəaiyyət göstərən Türk Dünyası Musiqi Birliyinin (Türk Dünyası Müzik Topluluğu) yarandığı günündən içərisindəyəm, qurucularından biriyəm. 15 ilə qədər də ansamblın dirijoru oldum. Türk dünyasının musiqi mədəniyyətini istər Türkiyədə, istər türk ölkələrində, istərsə də, türklərdən başqa Qərb dünyasında da tanıtmaq üzrə uzun illər işlər gördüm.

Sevda Mirzə (aparıcı): Mən də bir az əlavə edim ki, İrfan Gürdal Türkiyənin Ordu şəhərində, Qaradəniz sahilləridnə dünyaya gəlib. Ankara Universitetində oxuduğunuz illərdə türk musiqisilə daha dərindən maraqlanmağa başlamısınız. Xalq Musiqi İcmasında fəaliyyət göstərmisiniz. Sonradan, bir az söylədiyiniz kimi, Türk Müsiqi Birliyində çalışmısınız, dirijorluğunu etmisiniz. Əsasən bağlama sazda çalır və oxuyursunuz.

İrfan Gürdal (bəstəkar, çalğıçı və müğənni): Düzü, heç bir çalğı alətini profesional səviyyədə çala bilmirəm. Hamısında az-az çala bilən biriyəm.

  Mən Türk Dünyası Musiqi Birliyinə keçməzdən, buranı qurmazdan əvvəl Xalq Müsiqisi xorunda uzun illər kemane çaldım, yəni Azərbaycanda kamança adlanan musiqi ailətini. Professional musiqi həyatımda gördüyüm iş bu idi. Dirijorluğa başlayınca kamança bir az ögey övlad kimi oldu, təəssüf ki, indi onda da əvvəlki kimi çala bilmirəm. Amma türk dünyası çalğı alətlərinin, demək olar ki, hamısında - yəni türkmənin dutarını, özbəkin dutarını, rababı, dombıranı, kamançanı, Anadolunun kamançasını, sazını onların haqqında fikir söyləyəcək, tanıdacaq qədər icra edə bilərəm.

Sevda Mirzə (aparıcı): Ümumtürk musiqi alətlərilə bağlı araşdırmalarınız var. Hətta bu musiqi alətlərini istehsal belə etmisiniz. Nə qədər təvazökarlıq etsəniz də, “Hər şeydən bir az bilirəm” desəniz də, amma bütün bu işlərinizə görə mükafatlar da qazanmısınız Türkiyə və başqa ölkələrdə. Əslində sizin fəaliyyət dairəniz genişdir, çünki həm elmi araşdırmalarınız var, həm çalğı alətlərində çalırsınız, həm də müğənni kimi ifalarınız var.

  İrfan bəy, sizin hər ay konsertləriniz olur. Əvvəllər bu konsertlərə gəldiyim zaman görürdüm ki, salonun yarısına qədəri, demək olar ki, azərbaycanlılardı, fərq etmir şimali Azərbaycan, ya Cənubi Azərbaycan. Bu konsertlərin repertuarında ən az dörd Azərbaycan mahnısı səslənirdi. Doğrudur, bu konsertlərdə həm də özbək, türkmən, uyğur və başqa türk xalqlarının musiqiləri olurdu, amma ən çox Azərbaycan mahnılarına yer verirdiniz.

İrfan Gürdal (bəstəkar, çalğıçı və müğənni): Azərbaycan musiqisinə daha çox yer vermənin səbəbi açıqdır. Hamımız bilirik ki, Türkiyə türkləri ilə Azərbaycan türkləri ümumtürk dünyasında bir-birinə ən yaxın olan iki qrupdur. Qazaxıstan türkləri ilə qırğız türkləri bir-birinə nə qədər yaxındırsa, Azərbaycanla Türkiyə də o qədər yaxındır, istər ləhcə olaraq, istər musiqi mədəniyyəti olaraq. Təbii ki, coğrafi yaxınlıq da burada şərtdir. Bu səbəbdən biz Ankaradakı konsertlərdə tamaşaçının əksəriyyətinin türkiyəli və bunun içində də azərbaycanlıların çox olduğunu nəzərə alaraq o zövqə xitab edən mahnıları daha çox seçirik, nolmaldır. Bu baxımdan Azərbaycan bir az “dayday”lıdır burada. Həm də bizim ürəyimizə xitab edən musiqilərdir. Digərləri etmirmi? Əlbəttə edir, amma bir az başa düşülməsi çətin olduğu üçün say olaraq o qədər çox qoymuruq. Mən dirijorluğu buraxdıqdan sonra Azərbaycan mənşəli dirijor gəldi. Eyni sistem yenə davam edir. Azərbaycan musiqiləri yenə çoxdur. Türkiyədə bir çox insanın bəlkə heç adını belə eşitmədikləri türk xalqlarının da musiqilərini bu konsertlərdə dinləmələri, onların çalğı alətlərini tanımaları mümkündür. Təqib etsələr, bütün türk dünyasının musiqi mədəniyyəti ilə əlaqədar məlumat sahibi ola bilərlər.

Sevda Mirzə (aparıcı): Bu konsertlərdə bir məqam da odur ki, səsləndiriləcək musiqidən əvvəl siz hər biri haqqında onun kiçik tarixçəsini söyləyirdiniz ki, bu da həmin mahnıya marağı çoxaldırdı, o mahnını daha diqqətlə dinləməyə sövq edirdi.

  Digər məsələyə toxunuram. Söhbətlərinizin birində dediniz ki, “Leyli və Məcnun”a görə mən bir günə Bakıya gedib-dönən bir adamam”. “Leyli və Məcnun” sırf muğam üzərində qurulan ilk operadır Şərq dünyasında. Xüsusi olaraq “Leyli və Məcnun”a görə Bakıya getməyinizlə bağlı öz dilinizdən eşitmək istəyərdik ki, bu, necə baş verdi?

İrfan Gürdal (bəstəkar, çalğıçı və müğənni): O zaman bir az da əvvəlindən gələk. Mən hələ liseydə oxuduğum zaman, Orduda ikən, 80-ci illərdən bəhs edirəm, Bakı radiosunu çəkirdi radiostansiyamız, yəni bəzi proqramlar müəyyən saatlarda yaxalanırdı. O kanalı tutmuşdum, gözləyərdim, həmin saatda mütləq evdə olardım, mahnıları, muğamları dinləyərdim. Yəni o zaman mənim ürəyimə yatan bir musiqinin “orada var” deyə bilirdim. Daha sonra universitetə ​​gəldiyimdə də ilk işlərimdən biri Ankaradakı Azərbaycan Mədəniyyət Dərnəyilə tanışlıq oldu. Oranın işlərini təqib etdim. Azərbaycan musiqisi mənim türk dünyası musiqisinə açılma qapımdır əslində. Yəni 90-cı illərə qədər - Azərbaycan müstəqilliyini qazanmazdan əvvəl mən Türkiyəyə çox məhdud imkanlarla gələn kaset, val və sairələri toplamıştım. O vallardan biri Üzeyir Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun" operasından seçmələr idi, Əbülfət Əliyev və Rubabə Muradovanın ifasında. İllər əvvəl başlanan bu heyranlıq və bu marağı həyat yoldaşıma də sirayət etdirdim. O da "Leyli və Məcnun" pərəstişkarı oldu bir şəkildə. Və biz uzun zamandır bir "Leyli və Məcnun"u izləməyi istəyirdik. 2015-ci ilin yayında qismət oldu. Telefonla yerlərimizi ayırdıq, təyyarəyə minib getdik, tamaşanı seyr edib səhəri gün geri döndük.

  Türkiyədə ilk əlimə keçən Azərbaycan kaseti Zeynəb Xanlarovanın idi. O kaseti mən dinləyə-dinləyə bütün nüanslarına qədər əzbər bilirdim. Zeynəb xanıma müdhiş, hətta eşq dərəcəsində bir heyranlığım var idi. Bir cinayət də işlətdim mən Zeynəb xanıma görə. Bursada əsgərlik edirdim. “Zeynəb Xanlarova Bursada konsert verəcək” deyə eşitdim. Qışlağımdan qaçıb getdim, o konserti izləyib səhər sübh gizli-gizli təkrar qayıdıb tutulmadan yatdım.

Sevda Mirzə (aparıcı): Xobbinizdən də bəhs etməyinizi istərdim. Atçılıq, atın üzərində ox atmaq.

İrfan Gürdal (bəstəkar, çalğıçı və müğənni): Beş-altı ildir musiqi sahəsində araşdırdığım və çalışmalarımda məhsullarını də aldığım bir mövzu var: Koroğlu. "Koroğlu" dastanının Azərbaycan, türkmən, qazax, özbək, qaşqay variantlarından bir çox türkünü topladım. “Koroğlu” musiqi albomu buraxdım Bolu Bələdiyyəsinin sponsorluğuyla.

  “Koroğlu” bir tərəfində kişilik, bir tərəfində musiqi, bir tərəfində ədəbiyyat və sənət olan bir dastandır. Təkcə musiqi və aşıqlıq deyil, “Koroğlu”, eyni zamanda, türkün cəngavərliyini, qəhrəmanlığını, doğruluğunu, dürüstlüyünü, mərdliyini, haqsızsa, bunu qəbul etməsi kimi türk keyfiyyətlərini izah edən bir əsərdir. İndi deyirn, Koroğlu atsız olarmı? - Olmaz.

  Hələ də atım yox ikən - bundan təxminən 10 il əvvəl mən "Atın türküsü" adlı musiqi albomu çıxardım. Bu albom içində at gedişi ritmləri hiss edilən, sözləri də atdan bəhs edən türkülərdən ibarət idi. “Koroğlu” və "Atın türküsü" deyərkən ata yaxınlaşma başladı. Bundan sonra at minməyə başladım. 40- ından sonra at minən nə qədər uğurlu olur, deyə bilmərəm, amma xobbi kimi başlayan bu iş bu gün Ankara Atlı Oxçuluq Gənclik və İdman Klubuna başçı vəzifəsinə qədər gəlməyimə səbəb oldu. 15-20 gənc şagirdim var. Bunlarla biz ənənəvi idmanı yenidən canlandırırıq. Türkiyədə çox da tarixi keçmişi yoxdur bu atlı oxçuluq idman növünün, 10 ildir. Əvvəllər bu ənənəvi oxçuluq zənciri qopmuş, unudulmuşdu. Əcdadımızın at üstündə döyüşdə göstərdiyi məharəti bu gün idman növü olaraq öyrədirik. Sürətli gedən atın üzərində 3 hədəfə ox atmaqdır bu idman. Sürət tələb edir, çox yaxşı minmək məharəti tələb edir, eyni zamanda, yaxşı bir oxçuluq tələb edir. Bir neçə hərəkətin bir arada edildiyi həm idman, həm mədəniyyətdir bu. Çünki tarixi qiyafət də geyinir, o dövrü canlandırırıq. Buna görə həm idman, həm mədəniyyət, həm də tarixi canlandırmış oluruq.

Sevda Mirzə (aparıcı): Yəni xobbidən keçib sənət olub sizinçün.

İrfan Gürdal (bəstəkar, çalğıçı və müğənni): Bir az elə oldu. Artıq bu klubun fəaliyyəti o qədər inkişaf edib ki, zamanımızı çox alır.

Sevda Mirzə (aparıcı): Həm atçılıq, həm də musiqi sahəsində sizin əlinizin altında nə qədər şagird, sənətçi yetişib. Gözəl kliplər də hazırlamısınız bir az əvvəl dediyiniz o milli geyimlərdə. 

İrfan Gürdal: Musiqili kliplərin ikisi də qaşqay türklərinə aiddir. Qaşqay türklərini tanımayanlar üçün söyləyim. Onlar İranın Güney və İsfahan tərəflərində yaşayan, köçəri mədəniyyəti hələ də yaşadan, köklü mədəniyyətə sahib türk tayfasıdır. Onlarda da yaşayır bu "Koroğlu" dastanı. Oradan iki türkü seçmişik. Biri "Səfər düşdü Gürcüstana" türküsüdür ki, həm qaşqaylarda var, həm Anadoluda. Mən musiqi olaraq qaşqay musiqisindən istifadə etdim, sözlərini isə Türkiydəki variantından götürdüm. “Koroğlu”dan çəkdiyimiz başqa klip isə “Ayrılıq türküsü” adlanır. Koroğlunun Eyvazla olan münasibətlərilə bağlıdır. Bilirsiniz, Eyvaz onun övladlığı idi, amma kövrək tərəfləri var idi, bəzən Koroğludan küsərdi. Yenə atasından küsüb getdiyi bir zaman onun arxasınca Köroğlunun söylədiyi həsrət türküsünə də klip çəkmişik.

Sevda Mirzə (aparıcı): Bunlardan biri “Diriliş Ərtoğrul” serialında var. Hətta digər oxumanız da var bu serialda.

İrfan Gürdal (bəstəkar, çalğıçı və müğənni): Serialda Xoca Əhməd Yəsəvi həzrətlərinin bir hikmətini söyləmişəm. Bilirsiniz, 2016 UNESCO tərəfindən Xoca Əhməd Yəsəvi ili eilan edildi. Amma mənim bu işlərim 8-10 il əvvəldən bəri var. Türk dünyasının dini musiqilərini bir albomda toplamışam, özüm bəstələdiyim hikmətləri və Qazaxıstan kəlamlarını ifa etmişəm. Bəstələdiyim bu hikmətlərdən də birini oxumaq üçün "Diriliş"ə dəvət olundum.

  Bura qədərki söhbətdən də aydın olduğu kimi, məndə bir sahədə bir həvəs doğulur, bir az dərinə gedərkən, "nə imiş, necə oldu" deyərkən özümü işin içində tapıram. Belə başqa aləmlərə baş vurduğum olub keçmişimdə də. Bu səbəbdən bundan sonra nə olacağını mən artıq bilmirəm. Amma bir şeyi çox yaxşı bilirəm. Türk dünyasının çox yüksək bir mədəniyyəti var. Və mənim çalışdığım bütün işlər türklə, türk dünyasıyla əlaqəlidir. Bundan sonra yenə nə edəcəyəmsə, bununla bağlı olacaq. Bu, musiqi də ola bilər, idman da, hətta ev qurmağa qədər. Qazax, qırğızların istifadə etdikləri keçə çadır var ki, Anadoluda eynilə istifadə edilirdi, amma biz onlardan daha əvvəl tərk etdik. Elə bir çadır düzəltdim, məsələn. Atlı Oxçuluq Klubumun olduğu yerdə qonaqlarım üçün keçə çadırım var. Yəni bu işlər inşaata qədər gedə bilər. Amma nə olursa olsun, mütləq türklə, türk mədəniyyəti, türk qəbulu, türk dünyası ilə əlaqədar olacaq.

Sevda Mirzə (aparıcı): Siz özünüzdə həm Türkiyə, həm Azərbaycan, həm Orta Asiya, həm də İran türklüyünü birləşdirmisiniz.                                                        

   *****************************************************************************************************************

                                       Sohbetin Türkiye Türkçesinde olan kısmı

Sevda Mirze (sunucu): Misafirimiz sadece Türkiye ile alakalı değil, aynı zamanda Türk dünyasıyla ilgili insan. İrfan Gürdal. Sizi Azerbaycan dinleyenleri ve seyircileri ile yakından tanıtmak istiyoruz. Siz Türkiye’de dünyaya göz açsanız da, burada yaşayıp yaratan sanatkar olsanız da, yaratıcılığınızın belli bir kısmı Türkiye müziklerinden sonra Azerbaycan ve Orta Asya ... Bu açıdan sadece Azerbaycan için değil Türkiye içinde işler gördünüz. İrfan Gürdal kimdir?

İrfan Gürdal (besteci, çalgı icracısı ve şarkıcı): Ben öncelikle sizin vasıtanızla Azerbaycanlı dinleyen ve seyircileri, daha sonra bizi Türk dünyasındaki bizi takip eden herkesi selamlamak istiyorum. İrfan Gürdal sizin de söylediğiniz gibi Türk dünyasının kültürü ile ilgilenen, bu konuda elinden her ne geliyorsa, hangi alanda olursa olsun, bunu tanımaya çalışan ve tanıdıkça da tanıtmaya çalışan bir insan. Yaklaşık 30 yıldan fazla bir zaman bu konuda çalışmışlığım var. Öncelikle tabi ki alanım müzik. Ben Kültür Bakanlığı’nda Türk Dünyası Müzik Topluluğu’nun kuruluşundan itibaren içerisindeyim, kurucularından bir tanesiyim. 15 yıla kadar da sanat yönetmenliğini yürüttüm. Bu toplulukla Türk dünyası’nın müzik kültürünü, gerek Türkiye’de, gerek Türk ülkelerinde, gerekse de Türklerin dışındakı Batı dünyasında tanıtmak üzere uzun yıllar çalışma yaptım.

Sevda Mirze (sunucu): Ben de biraz eklemek istiyorum, İrfan Gürdal Ordu’da, Karadeniz sahillerində dünyaya gelmiş. Ankara Üniversitesi’nde eğitim aldığınız yıllarda Türk müzikleriyle daha derinden ilgilenmeye başlamışsınız. Halk müziği icmasında faaliyette bulunmuşsunuz. Sonradan, biraz söylediğiniz gibi Türk Müzik Topluluğu’nda çalışmışsınız, orkestra şefi olarak görev almışsınız. Esas da bağlama sazda çalıyor, okuyursunuz.

İrfan Gürdal (besteci, çalgı icracısı ve şarkıcı): Hiçbir çalgıyı mesleği seviyede icra edemem. Hepsinden azar azar çalabilen biriyim. Ama ben Türk Dünyası Müzik Topluluğu’na geçmeden önce, burayı kurmadan önce Halk Muziği Korosun’da uzun yıllar kemane sanatçısı olarak çalıştım, yani asıl benim çalgı aletim Azerbaycan’da kemança denen kamança denen çalgıdır. Mesleki müzik hayatımda yaptığım iş o idi. Daha sonra şeflik başlayınca kemança da bir az üvey evlat durumuna geçti, şimdi onda da maalesef başarılı değilim. Ama Türk dünyası çalgılarından hepsinden azda olsa fikir verecek kadar, yani Türkmenin dutarını, Özbekin dutarını, rababı, dombırayı, kemancayı, Anadolu’nun kemançasını, sazını, biraz çalıp onların hakkında fikir verecek, tanıtacak kadar biraz icra edebilirim.

Sevda Mirze (sunucu): Tüm Türk musiki aletler ile bağlı araştırmalarınız var. Hatta bu musiki aletlerinden üretebilirsiniz. Ne kadar da alçak gönüllüsünüz, “her şeyden biraz biliyorum”, ama bütün bu işleriniz için ödüller de kazanmışsınız Türkiye ve başka ülkelerde. Aslında sizin faaliyet sahanız geniş, çünkü hem ilmi araştırmalarınız var, hem çalgı aletlerine, hem de şarkıcı yeteneğiniz de var. İrfan bey, sizin her ay konserleriniz oluyordu. Bu konserlere geldiğim zaman görüyordum ki, salonun yarısı Azerbaycanlılar, farketmiyor Kuzey Azerbaycan, yahut Güney Azerbaycan. Bu konserlerin repertuarında en az dört Azerbaycan şarkısı oluyordu. Doğrudur ki, bu konserelerde hem de Özbek, Türkmen, Uygur, başka Türk halklarının da musikileri oluyordu. Ama en çok Azerbaycan şarkılarına yer veriyordunuz.

İrfan Gürdal (besteci, çalgı icracısı ve şarkıcı): Azerbaycan musikisine daha çok yer vermemizin sebebi açık. Hepimiz biliyoruz ki, Türkiye Türkleri ile Azerbaycan Türkleri Türk dünyasından bir birine en yakın iki gruptan biri. Yani Kazak Türkleri ile Kırgız Türkleri bir birine ne kadar yakınsa Azerbaycan ile de Türkiye o kadar yakın. Gerek lehçe olarak, gerek muzik kültürü olarak. Tabi ki coğrafi yakınlık ta burada etken. Dolayısıyla biz Ankara’daki konserde seyircinin çoğunluğunun Türkiyeli olduğunu göz önünde bulundurarak ki Azerbaycanlı seyircimiz de çoktur, o zevke hitap eden müzikleri daha çok koymak nolmal, bu sebeple Azerbaycan biraz “torpilli” burda. Çünkü bizim yüreğimize hitap eden müzikler. Diğerleri etmiyor mu? Elbette ediyor, ama biraz anlaşılması güç olduğu için sayısal olarak o kadar fazla koymuyoruz. Ben şefliği bıraktıktan sonra zaten Azerbaycan kökenli bir şefimiz var şimdi, o göreve geldi. Aynı sistem yine devam ediyor. Azerbaycan müzikleri biraz ağırlıklı. Türkiye’de bir çok insanın belki hiç ismini bile duymadıkları Türk halklarının da müziklerini konserlerde dinlemeleri, müzik kültürlerini, enstümanlarını tanımaları mümkün.Takip ederlerse bütün Türk dünyasının müzik kültürü ile ilgili bilgi sahibi olabilir insanlar.

Sevda Mirze (sunucu): Bu konserlerde bir önemli olay da odur ki, sesledirilecek şarkıdan önce siz her biri hakkında onun küçük tarihini veriyordunuz ki, bu da aynı şarkıya ilgiyi arttırıyordu, o şarkıyı daha da dikkatli dinlemeğe itiyordu insanı.

  Bunu mutlaka demem lazım. Konuşmalarımız birinde bunu demiştiniz ki, “Leyla ve Mecnun” için ben 1 günlük Bakü’ye gedip dönen biriyim. “Leyla ve Mecnun” sırf makam gazel üzerinde kurulan bir eserdir ve ilk operadır Doğu dünyasında. Özellikle “Leyla ve Mecnun” için Bakü’ye gitmenizle ilgili kendi dilinizden işitmek isterdik ki, bu, nasıl oldu?

İrfan Gürdal (besteci, çalgı icracısı ve şarkıcı): Bunun biraz da öncesinden gelelim. Ben daha lisede okuduğum zaman, Ordu’da iken, ben 80’li yıllardan bahs ediyorum. Bakü radyo frekansını çekimiyordu radyomuz, yani bazı programları bazı saatlerde yakalanırdı. O frekansı ayarlayıp, beklerdim, hemen zamanında evde olurdum, şarkıları, makamları dinlerdim. Yani o zamandan benim yüreğime yatan bir müzik orda var diye biliyordum. Daha sonra üniversiteye geldiğimde de ilk işlerimden biri buradaki Azerbaycan Kültür Derneğini bilmek oldu. Oranın çalışmalarını takip ettim. Azerbaycan müziği benim Türk dünyası müziğine açılma kapım alsında. Yani ordan başladı, 90’larda bağımsızlıktan daha önce Türkiye’ye çok kısıtlı imkanlarla gelen kasetler, plaklar ve şiirleri ben toplamıştım. O plaklardan bir tanesi Üzeyir Hacıbeyli’nin “Leyla ve Mecnun” operasındaki seçmelerdi, Ebülfet Aliyev ve Rubabe Muradova’nın sesinden. Yıllar önce başlayan bu hayranlık, bu merak, bu hayranlığımı eşime de bulaştırdım. O da “Leyla ve Mecnun” hayranı bu şekilde. Ve biz uzun zamandır sadece “Leyla ve Mecnun”u izlemek istiyorduk. Geçtiğimiz yaz kısmet oldu. Telefonla yerlerimizi ayarlayıp buradan uçağa binip gittik, onu seyredip ertesi gün de geri döndük. İlk elime geçen Azerbaycan kaseti Zeynep Hanlarova idi. O kaseti ben dinleye dinleye bütün nüanslarına kadar ezber biliyordum zaten. Zeynep hanıma müthiş bir derecede, aşk derecesinde bir hayranlık var idi. Bir suç da işledim ben Zeynep hanım için. Bursa’da askerlik yapıyorum. Zeynep Hanlarova da Bursa’da konser verecek diye duydum. Gemlik’te askerim. Kışlağımdan firar edip, gidip o konseri izledim, sabaha karşı da gizli gizli de tekrar girip, yakalanmadan yattım.

Sevda Mirze (sunucu): Hobinizden de bugün bahs etmeyinizi isterdim. Atçılık sizin hobiniz. Atın üzerinde ok atmak.

İrfan Gürdal (besteci, çalgı icracısı ve şarkıcı): 5 ya da 6 yıldır ben müzik sahasında araştırdığım ve çalışmalarımda ürünlerini de aldığım bir konu var, Köroğlu. “Köroğlu” destanının Azerbaycan, Türkmen, Kazak, Özbek, Kaşkay örneklerinden bi çok türküleri topladım. Köroğlu albümleri yaptım Bolu Belediyesi’nin desketleriyle. Zaten Köroğlu kişiliyi bir tarafında müzik olan, bir tarafında edebiyat ve sanat olan bir şey. Sadece müzisyenlik veya aşıklık değil, Köroğlu aynı zamanda Türkün cengaverliğini, kahramanlığını, doğruculuğunu, dürüslüğünü, mertliğini, haksızsa haksızlığını kabul etmesi gibi Türk ferasetini anlatan bir eser. Bununla da ilgili Köroğlu atsız olur mu? Olmaz. Daha halen atım yokken bundan yaklaşık 10 yıl önce falan “Atın türküsü” diye bir albüm yapmıştım. İçerisinde at yürüyüşü ritmleri hissedilen, söz içeriği olarak attan bahseden türkülerden ibaretti. Köroğlu, “Atın türküsü” derken ata karşı yakınlaşma başladı. Ondan sonra at binmeye başladım. 40’ndan sonra at binen ne kadar başarılı olur, diyemem, ama bi hobi gibi başlayan bu iş bugün geldiği noktada Ankara Atlı Okçuluk Genclik ve Spor Kulübü diye bir kulübüm var, başkanıyım. 15-20 genç talebem var, bunlarla biz geleneksek bir sporu yeniden canlandırıyoruz. Türkiye’de çok fazla tarihi geçmişi yok bu sporun. Atlı Okçuluk dediğimiz spor 10 yıllık mazisi olan spordu Türkiye’de. Öncesinde geleneksel okçuluk zinciri kopmuş, unutulmuş bir şeydi. Ecdadımızın at üstünde savaşta yaptığı sanatı bugün spor olarak uyguluyoruz. Hızlı giden atın üzerinde 3 tane hadefe ok atarak yapılan bir sporlardan biri. Hız gerektiriyor, çok iyi bir binicilik mahareti gerektiriyor, aynı zamanda da iyi bir okçuluk gerektiriyor. Bir kaç disiplinin bir arada yapıldığı, aynı zamanda bir kültür işi bu. Biz sadece spor gibi de bakmıyoruz buna, tarihi kıyafetlerimiz, o döneme olma mecburiyeti var. Dolayısıyla bir kültürü, bir tarihi de canlandırmış oluyoruz.

Sevda Mirze (sunucu): Yani hobilikten sanata dönüşmüş sizin için.

İrfan Gürdal (besteci, çalgı icracısı ve şarkıcı): Biraz öyle oldu gibi. Artık bu derneğin, kulübün faaliyetleri de gelişti ve zamanımızı da alır oldu yani.

Sevda Mirze (sunucu): Hem bu sahada öğrencileriniz var, hem müzik sahasında sizin elinizin altında ne kadar talebeler, sanatçılar yetişdi. Güzel klipler hazırlamışsınız biraz önce dediğiniz o milli giyimlerde.

İrfan Gürdal (besteci, çalgı icracısı ve şarkıcı): Müziklerin ikisi de Kaşkay Türklerine ait. Kaşkay Türklerini bilmeyenler için hemen söyleyelim. İran’ın Güney, İsfahan taraflarında yaşayan ve konargöçer kültürü halen devam ettiren, köklü bir kültüre sahip Türk tayfasıdır. Onlarda da yaşıyor bu “Köroğlu” destanı. Ordan iki türkü seçmişim. Birisi “Sefer düştü Gürcüstan’a, Bizim ele gelen gelsin”. Bu türkü Kaşkaylarda da, Anadolu’da da var. Ben musiki olarak Kaşkay musikisini kullandım, ama sözlerini de Türkiye’deki örneklerden aldım. Klip yaptığımız başka klip de bir ayrılık türküsü. Köroğlu’nun Ayvaz’la olan münasebetile ilgili. Bilirsiniz Ayvaz onun evlatlığı yerinedir, ama Ayvaz’ın da biraz alıngan tarafları vardır, bazen Köroğlu’ya küser. Yine Köroğlu’ya küsüp gittiği bir hikayede onun arkasından Köroğlu’nun söylediği bir hasret türküsü, ona da bir klip yapmışız.

Sevda Mirze (sunucu): Bunlardan birini “Diriliş Ertuğrul”dizisinde seslendirilmiş. Diğer bir müziği de var bu filmde. Bu dizide rol almanızdan bahs etseniz.

İrfan Gürdal (besteci, çalgı icracısı ve şarkıcı): Hoca Ahmet Yesevi hazretlerinin bir hikmetini söylemiştim. Biliyorsunuz bu yıl UNESCO tarafından da Hoca Ahmet Yesevi yılı ilan edildi. Ama benim bu çalışmalarım 8-10 yıl öncesinden beri var. Türk dünyasının dini müziklerini toplayıp bir albümde yayınlamıştım. Orda kendi bestelediğim hikmetlerden ve Kazakistandan değerlendirdiğim hikmetlerden icra etmiştim. O hikmetlerden birisini de okumak üzere de yine “Diriliş”e davet edilmiştik.

  Buraya kadarki söhbetten de anlaşıldığı gibi bu alanda bir heves doğmuş. Biraz derine gidince “neymiş, nasılmış” derken işin içinde kendimi bulup böyle başka bir aleme kaydığım çok olmuştur geçmişimde. Dolayısıyla bundan sonra ne olacağını ben de kestiremiyorum. Ama bir şeyi çok iyi biliyorum. Türk dünyasının çok yüksek bir kültürü var, medeniyyeti var. Ve benim çalıştığım bütün çalışmaların Türkle alakalı, hepsi Türk dünyasıyla alakalı. Bundan sonra yine ne yapacaksam da yine onunla ilgili yapacağım. Bu müzik de olabilir, spor da olabilir, ev kurmaya kadar. Yani Kazak, Kırkızların kullandıkları keçe çadır ki Anadolu’da da aynı çadır kulanılırdı. Ama biz daha önce terk etmişiz. Öyle bir çadır yaptım mesela. Atlı Okçuluk Kulübümün olduğu yerde misafirlerimi artık ağırlaya bildiğim böyle bir keçe çadırım var. Yani inşaata kadar gidebilir. Ama ne olursa, mutlaka Türkle, Türk kültürü, Türk algısı, Türk dünyası ile ilgili olacaktır.

Sevda Mirze (sunucu): Siz özünüzde hem Türkiye, hem Azerbaycan, hem Orta Asya, hem de İran Türklüğünü birleştirmişsiniz.

      *****************************************

 “Körpü” verilişi (46-ci), mövzu: İrfan Gürdalla müsahibə (Ankara, TRT TSR). Yayımlanma tarixi: 19.11.2016.

   “Körpü” hər həftənin şənbə günü TRT “Türkiyənin səsi” radiosu ilə İctimani Radionun ortaq layihəsi “Qorqud Ata” proqramında.

 

 



Әlaqәli Xәbәrlәr