• Գալերիա

ԵՐԺ. ԵՒ ԸՆԹԱՑԻՔ ԻՐԱԴ. 27

ԵՐԺ. ԵՒ ԸՆԹԱՑԻՔ ԻՐԱԴ. 27

Թուրքական կինոարվեստը 100 ամյակը նշել է տուրիզմի դրախտ Չեշմեյում անցկացվող համերգով։ 170 հոգիանոց երգչախումբը հանդիսատեսներին հիշեցրել է թուրքական ֆիլմերի անմոռանալի երգերը։ Չեշմե քաղաքապետարանի աջակցությամբ կազմակերպվող ակտիվության մասնակցել է նաեւ Յեշիլչամի կարեվոր դերասանները։ Բացօդյա թատրոնում անցկացվող երեկույթը բաց էր հանրության։ Իսկ ինչի համար թուրքական կինո աշխարհը ժողովրդի կողմից անվանվել է Յեշիլչամ։ Ինչպես որ ամերիկյան կինոաշխարհը Հոլիվուդ անունով է ճանաչվում, ապա թուրքական Յեշիլչամ։ Իրականությունում այս անունը գալիս է Ստամբուլ-Թաքսիմում գտնվող պատմական փողոցից։ Անցյալում Թուրքիայի առաջին կինո աշխատանքները կատարվել է այստեղ։ Դրա համար էլ թուրքական կինո աշխարհը անվանվել է Յեշիլչամ։ Թոըրքական կինոարվեստը բավականին առաջ է գնացել կազմակերպվող ակտիվությունների հետ։ Դրանցից է՝ Անտալիայի ոսկե նարինջ, Ադանայի ոսկե Բոժոժ, Ստամբուլ եւ Անկարայի կինո փառատոնները։ Հիմա մի քիչ կտեղեկացնենք Թուրքական կինո աշխարհի անցյալի մասին։ Թուրք հանդիսատեսները առաջին անգամ կինո արվեստի հետ ծանոթացել են 1895թ-ին։ Ֆրանսիացի Լումիր եղբայրների ՙԳնացքի Լա Քիոտ կայարան հասնելը՚ նիլմը առաջին անգամ ցուցադրվեց Ստամբուլ Գալաթասարայի սրճարանում։ Բավականին հետաքրքիր թեմա է ունեցել ֆիլմը։

Թուրքական կինոյի առաջին ֆիլմն է՝ ՙԱյաստեֆանոսում ռուսական արձանի փլուզումը՚։ Ֆիլմը նկարահանվել է օսմանյան կայսրության առաջին համաշխարհային պատերազմ մուտքից 3 օր հետո։ ֆիլմը պատմում է, 1877-78թթ-ի պատերազմում ռուսների դեմ պարտությունից հետո կառուցվող եւ 150մ բարձրություն ունեցող արձանի քանդելու ընթացքը։ Արձանը ռմբով պայթեցնող ավստրիացի ընկերությունը մտածելով հակաազդեցությունը ռեժիսորի գործը սովորացնում են Ֆուատ Ուզկինային։ Վավերագրական ֆիլմի տեսք ունեցող ստեղծագործությունը գրանցվել է թուրքական կինոարվեստի առաջինը։ 19 մարտ 1910թ-ին ազգային սինեմա անունով բացվել է առաջին կինոթատրոնը։

Առաջին ռեժիսորը դառնում է Հյուրրիյեթ օրաթերթի հիմնադիր Սեդատ Սիմավին։ Ֆիլմը նկարահանվել է 1917թ-ին ՙլռտես եւ թաթ՚ անունով։ Առաջին փորձը կատարվել է Լեբլեբիջի հոր հոր ստեղծագործությամբ, բայց դերասաններից մեկի մահը արգիլում է նախագծի հռչակումը։ Երկորդ փորձը լինում է, ՙՀիմմետ Աղայի հարսանիքը՚, բայց դրա դերասանները ստիպված թշնամու դեմ պայքրում են Դարդանելի նեղուցում ու դրա համար ավարտվում է 1918թ-ին։

1919թ-ին ռեժիսոր Ահմետ Ֆեհիմը նկարահանում է, ՙՄուրեբիյե՚ ֆիլմը։ Չնայած քաղաքական պատճառներով հնարավոր չի լինում ֆիլմի ցուցադրումը։ Իսկ առաջին կատակերգությունը ցուցադրվում է 1917թ-ին։

Թուրքական կինո արվեստի 100 ամյակում առաջին ձայնավոր ֆիլմն է թուրք-հույն-եգիպտական ՙՍտամբուլի փողոցները՚։ Առաջին կարճամետրաժ ֆիլմը նկարահանվել է 1930թ-ին։ 1931-1950թթ-ի միջեւ կազմակերպվել է թուրքական կինոյի միության մրցույթը։ Մրցույթում ամենալավ ֆիլմն է ընտրվել Շաքիր Սիրմալիի ՙմոռացվող գաղտնիք՚ ստեղծագործությունը։ 1949թ-ի ՙճիչ ֆիլմը՚ գրանցվում է որպես ոլորտի առաջին վախ պարունակող ֆիլմ։ Իսկ առաջին գունավոր ֆիլմն է՝ 1953թ-ին նկարահանվող ՙգորգ գործող աղջիկ՚-ը։

Կինո աշխարհի երկորդ մրցույթն է համարվում ՙՍտամբուլի տեղական ֆիլմի փառատոնը՚։ Վերջապես ոլորտը համակարծիք է լինում գունավոր ֆիլմերը փակ դահլիճներում ցուցադրելու մտքի շուրջ։ Մինջ այդ ֆիլմերի քանակը հասել է 789-ի։ 1963թ-ին ՙծարավ ամառ՚ միջազգային ասպարեզում ստանում էմրցանակ։ Ֆիլմը նկարահանվել է Նեջատի Ջումալըյի գրքից, որի ռեժիսորն է՝ Մետին Էրկսանը։

1970-80թթ-ի միջեւ ոլորտում քչացել են սեւ սպիտակ ֆիլմերի քանակը, դա փաոխարինվել է գունավոր կինոներով։ Բացի այդ կազմակերպվել է մուլտֆիլմի մրցույթներ։ Թուրքական ֆիլմերը մրցանակներ են ստացել նաեւ միջազգային ասպարեզում։ Պրադես, Նանց, Հաագա եւ Միլանոյում թուրքական ֆիլմերը ստացել են ժուրիի հատուկ մրցանակները։

Բայց հարկ է նշել ամենակարեվոր մրցանակ Քան ֆիլմի փառատոնը ստացող Յըլմազ Գյունեյի ՙճանապարհ՚ եւ Նուրի Բիլգե Ջեյլանի ՙձմռան քուն՚ ֆիլմերը։


Պիտակներ:

Այս թեմայով լուրեր