ابراهیم قلین:"قرآنگه کوره‌، برچه‌ کائینات بیزگه امانت صفتیده بیریلگن

سیاسی مقاله

ابراهیم قلین:"قرآنگه کوره‌، برچه‌ کائینات بیزگه امانت صفتیده بیریلگن

 

ترکيه جمهور رئیسلیک سوزلاوچیسی ابراهیم قلین: "مادّي دنیادن معنوي دنیاگه اوتیش..."

ابراهیم قلین:"قرآنگه کوره‌، برچه‌ کائینات بیزگه امانت صفتیده بیریلگن و بو امانتگه لایق دیب تاپیلگن انسانلر ایسه، ایشانچلی و امین بولیشگه مجبوردیرلر"

بوگونگی کونده‌ بیز دوچ کیلگن اِنتلِکتوال و اخلاقي معما اصلیده دنیاده بوله‌ توریب لیکن اونده بولمس لیک مسأله‌ سی. دنیاده، اونینگ مادّي بایلیگینی انکار ایتیب یاکه اونگه تماماً بیریلیب ایمس عکسینچه‌ یشه شگه لایق روشده عمر سوریش درکار. بو دنیاده‌گی یشه ش مقصد یمیزنی هیچ قچان کوزدن قاچیرمه‌ی، حیاتدن ذوق آلیب یشه شنی اورگنیشیمیز ضرور.

غربلیک دیني و شرقشناس عالِملر آره‌ سیده اسلام دینی گه قره‌ تیلگن تنقیدلردن بیری اسلام دینی بیلن عیسوي دینی بیر- بیری بیلن سالیشتیریلگنیده، بیر دین صفتیده اسلام دینی نینگ کوپراق دنیاوي ایکنلیگی توغریسیده‌گی ادعالرنینگ اورته‌ گه تشلنیشی دیر. عیسوي مناظره‌ چیلر حضرت محمد پیغمبرنی عیسی مسیح نینگ عکسی گه «جهان هم جمعيتی و سیاسي مناسبتلرگه کتّه‌ اعتبار بیرگن» دیب حسابله ‌یدی. اسلامنی بیر دین ایمس، بیر مفکوره‌ ایکنلیکده عیبله ‌یدی. بو ادعا و عیبلاولر ناتوغری توشونچه‌ و ساخته‌ مقایسه لرگه باریب تقیلماقده. اسلام دینی، دنیانینگ بارلیگینی انکار ایتمه ‌یدی لیکن دنیاگه اونچه ‌لیک بیریلیب هم کیتمه ‌یدی. بیلیشیمیز شرط بولگن اینگ نازک موازنت ایسه بو دنیانینگ خدمتکاری بولیب کیتمه‌ ی، اونی معنالی و مضمونلی روشده یشه شدیر.      

مادّي بایلیکلرگه ییترلی درجه ‌ده اهمیت بیریب، اونی قدرلشیمیز شرط البته‌‌ لیکن تینگری نینگ یره ‌تیلیش ریجه‌ سیده‌ گی کیچکینه ‌گینه‌ نقطه ‌لرینی و اونینگ ایچیده ‌گی اوز اورنیمیزنی بیلگن حالده معامله‌ قیلیش لیک دانالیک و مهارت طلب قیله‌ دی. دنیا بیر پرده‌ حسابلنه ‌دی و او کونگیل اوچر بیر مکان دیر. هیچ کیم اونینگ ایچیده اوزینی یوقاتیب قویمس لیگی درکار. آدم باله‌ سی نینگ دانالیگی و شرَفی بو دنیا نینگ وقتینچه‌لیک اوتیش آنی نینگ اوستیده ‌دیر. لیکن تینگری نینگ بیر صنعت اثری صفتیده‌ گی دنیا بیر تامانیدن اونینگ قدرتینی، بیر تاماندن اونینگ چیورلیگینی و رحم-شفقتینی کوز آلدیمیزگه یاییب قویه ‌دی. دنیا، غم و تشویش نینگ منبعه‌ سی بولیشی ممکن لیکن عینِ وقتده دانالیک نینگ، محبت نینگ، مهر- شفقت نینگ هم منبعه‌ سی دیر.  بو هم بولسه بیزنی هر دایمگیدیک قوییده‌ گی نازک سوالنی بیریشگه اونده‌یدی. یعنی، «عمریمیزنی، دنیاگه بیریلیب کیتمه گن روشده، قنده‌ ی قیلیب جدّي و مضمونلی اوتکزیشیمز ممکن؟».   

بو فقط‌ گینه اصطلاحی سوال ایمس. بو سوال بیز نینگ اطراف محیط ده‌گی دنیا بیلن قنده‌ی معامله ‌ده بولیشیمیز کیره‌ ک لیگینی هم شکل لنتیره ‌دی. دنیانی رواجلنتیریش یاکه یوق قیلیش یوللرینی انیقله ‌یدی. بو سوال برچه‌ مدنیتلرنینگ قلبیده‌ گی سوالدیر و او شونده‌ ی بیر سوال که بوگونگی کونده‌ زمانوي دنیا هم اونگه قنده‌ی جواب بیریشنی بیلالمه ‌یپتی.

کلاسیک مسلمان متفکرلر و عالِملر دنیا نینگ مادّي جهتینی جدّي روشده محاکمه‌ قیلیبتی لیکن هیچ قچان اونی اوزیدن-اوزی پیدا بولیب قالگن دیگن نتیجه‌گه ایریشمه ‌پدی.

لیکن شونگه قره‌مه‌ی «دنیا» اوزینی-اوزی ایضاح ایتگن و اوزی نینگ پیدا بولیش سببینی آچیق-آیدین کورسه‌ تگن حقیقت ایمس ایدی. مادّي دنیانی قرآن کریم نینگ «دنیاوي حیات» دییه تیلگه آلگن کینگ معناده‌ گی تعریفیده هم قولگه آلگنلر لیکن بو توزیک معناده‌گی تعریف «دنیا حیاتی» دیب هم افاده‌ ایتیلیشی ممکن.

«دنیا حیاتی» صفتیده نظرده توتیلگن و ذمّه‌ سیگه کتّه‌ قدریتلر یوکلنگن یخشی و یامان تمایللر فیزیک و ریاضی‌ پرینسیپ لریگه کوره‌، کتّه‌ اهمیت کسب ایتگن علاقه‌ لر توپلمی دیر.

دنیا فقط‌ گینه بیران آبعییکت یاکه انسانلر نینگ مکانیگه ایلنگن جای ایمس. ینه‌ هم مهمی اخلاقي میدان، انسانلیکنی شکللنتیرگن اعتقادلر توپلمی دیر.

دنیاگه نسبتاً مناسبتیمیز بو میدانده بیر- بیریمیزگه بولگن مناسبتیمیز بیلن معنا کسب ایته ‌دی.

شو سببلی، دنیاوي حیاتگه نسبتاً دنیا نینگ مادّي بارلیغینی انکار ایتمه‌ گن حالده، اخلاقي و معنوي کوره‌ ش صفتیده قره‌ شیمیز کیره‌ ک.

انسانلردن بو دنیا نینگ قاعده ‌لریگه عمل قیلیش، قدریگه ییتیش طلب قیلینه‌ دی، لیکن بیر تاماندن محمد پیغمبر نینگ قوییده‌ گی سوزلرینی عقلده توتیش طلب قیلینه ‌دی: «بو دنیاگه بیگانه‌ بول و اصلا اونگه باغلنمه!»

بیر تاماندن دنیا نعمتلریگه باغلنمسلیک، بیر تاماندن ایسه، دنیا نینگ قدریگه ییتیشدن هم مرکّب بو ایکّی یول اصلیده، اسلام نینگ اورته‌ یولنی تاپیش و برچه‌ افراطي لیکدن اوزاق توریش توصیه‌ سی نینگ دوامی دیر.

اسلام منه‌ بو زمین اساسیگه انسانیت تاریخی نینگ اینگ دایمي مدنیتلریدن بیرینی انشا ایتگن. مسلمان عالِملر، صنعتچیلر، باشقرووچیلر، قیشلاق اهلی و باشقه ‌لر دنیانی، کائینات نینگ قانونلرینی و گوزللیگینی کشف ایتیش یوللرینی قیدیرگنلر. بوندن قولگه کیریتیلگن کتّه‌ مادّي و علمي موفقیتلر اولرنی هیچ قچان ماتریالیزم و دنیاگه موکّه‌سیدن کیتیشلیککه جلب قیلمه ‌گن. اولر دنیاگه فاني بیر مسکن صفتیده قره‌گنلر، لیکن اونی ینه‌ هم گوزللشتیریش اوچون غیرت صرف قیلگنلر.

قرآنگه کوره‌، برچه‌ کائینات بیزگه امانت صفتیده بیریلگن و بو امانتگه لایق دیب تاپیلگن انسانلر ایسه، ایشانچلی و امین بولیشگه مجبوردیرلر. منه‌ بو شکلده‌‌ ینه دنیا بوتون انسانلر اوچون ایشانچلی جایگه ایلنه ‌دی.

خلاصه‌ شوکه، دنیاده  اونینگ مادّي بایلیگینی انکار ایتمه ی، اونگه تابع بولمه ی یشش کیره‌ ک. دنیا نینگ قدریگه ییتیب یشه ش کیره‌ ک. بو دنیاده‌گی اینگ اساسي مقصدیمیز حیات نینگ ذوقیگه باریب یشه شنی عهده‌ لشدیریش.

شو سببلی، اسلام نینگ دنیاوي دین ایکنینی ایتیش کتّه‌ خطا بوله ‌دی. اسلام دنیانی رد ایتگووچی بیر دین ایمس. بو نینگ سِری شونده‌ که: «هر نرسه‌ نی عاید بولگن اورنیگه قوییش» بولمیش عدالتنی تولیق انگله ‌ی آلیش و اونگه عمل قیلیشدیر. دنیاگه و اوزیمیزگه نسبتاً عادل بولگنیمیزده‌‌ هر نرسه‌ اوز یولیده دوام ایته ‌دی.

شو سببلی، بیز دنیاده امانتگه خيانت قیلمه ‌یدیگن اخلاقي و معنوي مکمل لیک که اینتیلیب یشه شیمیز کیره ‌ک. حقیقت گه، کامل لیک که، سیوگی گه و بختیارلیک که ایریشیش، فقط‌ گینه دنیاگه تابع بولیب قالمه ‌گنیمیزده‌‌ عملگه آشه‌ دی.


لیبل: مقاله

علاقه لی ینگی لیکلر