آراکان مسئله سی

پروفیسر داکتر قدرت بلبل

آراکان مسئله سی

معلوم بیر مدت آلدین گه قدر آراکان و رهینگیا مسلمانلری دیگن بیر گپ نی ایشتمه گن بولیشی میز ممکن.  میلادی 2017 نچی ییلی آگست آیی نینگ 25 نچی کونیدن کیین, 500 مینگ دن آرتیق انسان نینگ میانمار ظلمیدن قاچیب باش پنه سوره ب بنگلدیش گه باریش لری آرتیدن ایشیتیب قالدیک اوشبو مسلمان لر نینگ آت لری و تراژیدی لرینی. 

ایندی کیلینگ آراکان نینگ جغرافی موقعیتی حقیده بحث ایتیلیک آزگینه.  آراکان میانمار نینگ 7 ولایتیدن بیرینی تشکیل ایتماقده.  میانمار نینگ قوشنی لری تایلند, لائوس, هندوستان, بنگلدیش و بنگال کورفزی دن عبارت.  آراکان ایسه میانمار نینگ ساحلی ستراتیژیک بیر منطقه سیدن عبارت البته که. 

آراکان  گه, بنگال کورفزیده غرق بولگن کیمه دن نجات تاپگن تجار لر وسیله سی بیلن مقدس اسلام دینی نینگ کیریب کیلگن لیگی بیلدیریلماقده.  آراکان مسلمان لری هم مورو مسلمانلری سنگری, اوزاق ییل لر دوامیده اوز سلطان لری تامانیدن باشقریلگن.  میلادی 1885 نچی ییلیده ایسه غرب نینگ توسعه طلب لیک سیاست لری دایره سیده انگلیس لر تامانیدن اشغال ایتیلگن.  "دینگیزده ایککی بلیق اوروشیاتگن بولسه, بیلینگ که انگلیس لرنینگ قولی باردیر اوشبو ایشده" دیگن بیر گپ بار. شونده ی میلادی 1948 نچی ییلیده اوز مستقل لیگی نی قولگه آلیشی آرتیدن میانمار نینگ معما لری ینه ده آرتیب کیتدی.  میلادی 1962 نچی ییلیده کودتا بیلن اقتدار گه کیلگن جنرال نی وین, اوشه پیتده آتی بُرما بولگن اوشبو اولکه نینگ آتی نی میانمار گه ایلنتیردی.  بیر حزب نینگ حاکم بولگن جمهوریت دوریده, مسلمان لرنینگ منطقه لریدن هیده لیشی اوچون دولت فرقلی سیاست لر تطبیق ایتدی.  969 حرکتی اوله راق بیلینگن, افراطی بودیست لرنینگ انسان لیککه سیغمَیدیگن هجوم لری نی هم ایسدن چیقارمسلیک کیره ک البته که. 

اونلب ییل نینگ اوتگن بولیشی گه قره مسدن, ظلم, کوز یاشی, تعبید و قان توکیلیشی نینگ اوشبو منطقه ده حاضرگی کونده هم دوام ایتیاتگن لیگی کورینماقده.  ایندی اوشبو منطقه آراکان ایمس, بلکه بیر آرا قان گه ایله نیب قالگن وضعیتده. 

آراکان مسئله سی توغری سیده بحث ایتیش اوچون, اوروپا روهینگیالیک لر کینگشی نینگ باشلیغی امید یاردم نینگ اشتراکی بیلن ییلدیریم بایزید عالی بیلیم یورتی سیاست بیلیم لری فاکولته سیده بیر ییغیلیش اوتکزگن ایدیک.  هالند دن کیلگن مهمانی میز نینگ ایککی اسمی بار ایدی.  اوشبو کیشی نینگ بیر اسمی لا جو  و باشقه بیر اسمی ایسه محمد دن عبارت ایدی.  نیمه اوچون ایککی اسم گه ایگه ایکن لیگی نی سوره گنیمیزده ایسه, میانمار ده تبعیض گه دوچ کیلیب قالمس لیک اوچون همه نینگ حقیقی اسمی نینگ یانیده میانمار تیلیده هم بیر آتی نینگ بولیشی کیره ک ایکن لیگی نی بیلدیرگن ایدی.  بیز ایسه بونده بیر وضعیت نینگ میلادی 1980 نچی ییلیده بلغاریا ده مطرح بولگن لیگی گه شاهد بولگن ایدیک.  اوشبو تاریخده بلغاریا حتی قبر تاش لری نی هم اوزگرتیرگن ایدی. 

هه, درد کوپ. بیراق, تیریک بولیشی میز تقدیرده امید هم موجود دیمک.  شوباعث اوشبو معما لرنینگ قنده ی قیلیب ییچیلیشی کیره ک ایکن لیگی توغری سیده هم بحث ایتیلیشی ضروری. 

میانمار گه خلق ارا مقیاسده باسیم قیلیش کیره ک:

هر قنده ی بیر جایده حق و عدالت اورنی گه باسیم و ظلم دن بحث ایتیلیشی تقدیرده, خودی منه شوو ظالم لرنینگ فقط گینه کوچدن فایده له نیلیب توخته تیلیشی ممکن.  شوباعث, خلق ارا مقیاسده میانمار گه قره تیلگن باسیم لرنینگ آرتیریلیشی اوچون برچه میتود لردن استفاده ایتیلیشی کیره ک. اوشبو باسیم لرنینگ کوپینچه دولت لر و خلق ارا تشکیلات لر تامانیدن قیلینیشی ممکن. 

خلق ارا ییچیم گروپی نینگ قوریلیشی کیره ک:

اوکرائین ده گی مینسک گروپی گه اوخشش خلق ارا بیر ییچیم گروپی نینگ قوریلیشی ضروری.  چین و هندوستان نینگ او ییرده بیر ییچیم یولی ایمس, بلکه موجود معما نینگ بیر بولگی دن عبارت ایکن لیگی بیلینگن بیر حقیقت نی تشکیل ایتماقده.  بونگه قره مسدن اولرنینگ هم پروسه گه کیریتیله دیگن بیر ییچیم یولی نینگ تاپیلیشی کیره ک.  خودی منه شوو ییچیم گروپی نینگ آراکان لیک لرنینگ اولکه لری گه قیتیب باریش لرینی تامین ایترایکن, بوندن کیین هم اولر نینگ حق لری نینگ تامین ایتیلیشی بوییچه مسئول بولیشی ضروری. 

آراکان ده گی ظلم, باسیم و حقوق نینگ پایمال ایتیلگن لیگی نی خلق ارا مقیاسده انعکاس ایتتیریش کیره ک:

آراکان لیک لرنینگ سوریه ده گی کُرد لر سنگری حاضرگی کونده حتی رسمی هویتی هم یوق. رسمی بیر هویت گه ایمس لیگی تقدیرده, تعلیم و تربیه و ساغلیق کبی ضرورت لری نی تامین ایتیش هم ممکن ایمس.  برچه نادولت تشکیلات لر و کونگللی موسسه لر نینگ فعالیت آلیب باریاتگن اولکه لریده اوشبو مسئله نی مطرح قیلیش لری ممکن.  موضوع بیلن علاقه لی قانونی پروسه لر نی باشله تیش لری امکانیتی بار.  حقوق نینگ پایمال ایتیلگن لیگی اوچون دولت یاکه اردو منسوب لری گه قرشی دعوی اقامه قیلینیشی, نتیجه بیرمه سه هم ظالم تامان لر نی قورقیته دی. 

بنگلدیش بیلن همکارلیک قیلیش کیره ک: اوزی کتته قیین چیلیک لر گه دوچ کیلیب قالگن بنگلدیش یوزمینگلب کیشی گه یاردم ایتیش گه حرکت ایتماقده.  شوباعث اوشبو اولکه بیلن همکارلیک قیلینیشی ضروری. 

ستراتیژی موسسه لری گه اهمیت بیریلیشی کیره ک:

میانمارده بولگن لیگی دیک, ترکیه نینگ طبعی آفت لر گه قرشی کوره ش, تیکا, İHH سنگری نادولت تشکیلات لری قییرده بیر بحران پیدا بولسه او ییرده گی انسان لر گه یاردم ایتماقده.  بیراق, فقط گینه بشری یاردم لرنینگ اوزی ییترلیک ایمس البته که.  مسئله گه خاص ستراتیزیک تحقیقات مرکز لری نینگ قوریلیشی هم جوده کتته اهمیت گه ایگه. 

ترکیه ایتکچی لیگیده دایمی خلق ارا بیر بحران گروپی نینگ قوریلیشی کیره ک. 

خلق ارا مقیاسده بیر تفکر طرزی نینگ تشکیل ایتیلیشی ضروری:

آراکان مسئله سی هم بیت المقدس مسئله سی سنگری فقط گینه مسلمان لرنینگ طرف بولگن بیر مسئله دن عبارت ایمس.  اوشبو خصوصده خلق ارا مقیاسده بیر تفکر طرزی نینگ تشکیل ایتیلیشی مهم بیر موضوع نی تشکیل ایتماقده.  اوشبو جهت دن آلیب قره گنده ترکیه جمهوریتی جمهوررئیسی رجب طیب اردوغان نینگ عیالی امینه اردوغان نینگ منطقه گه قیلگن سفری اوته مهم اهمیت گه ایگه.  دنیا نینگ قییریده بولمه سین, انسان لرنینگ اوشبو خصوصده فعال رول گه ایگه بولیش لری ممکن. 

بعضاً بیر نرسه اوزگرگنده همه نرسه اوزگره دی. "اقلیم اوزگره دی, آقدینگیز بوله دی" دیدی شاعر.  ایندی کیلینگ موجود درد لر نی دنیا گه ایشیتتیریلیک. شونده ی قیلیب دنیا ده مظلوم لرنینگ دردی گه مرهم بولیلیک.  باشقه چه قیلیب ایتگنده آراکان لیک باله لر کیله جک لری خصوصیده امیدوار بولسین لر...      

ییلدیریم بایزید عالی بیلیم یورتی سیاست بیلیم لری فاکولته سی نینگ باشلیغی پروفیسر داکتر قدرت بلبل نینگ اوشبو خصوصده گی فکر و ملاحظه لری نی حضورینگیز گه تقدیم ایتدیک عزیز دوست لر. 



علاقه لی ینگی لیکلر